Sleeve Gastrektomi: Kapsamlı Klinik Rehber (2026)

Sleeve gastrektomi (laparoskopik sleeve gastrektomi, LSG), midenin yaklaşık %75-80'inin dikey biçimde çıkarılarak geriye muz ya da kol şeklinde dar bir mide tüpü bırakıldığı bariatrik bir cerrahi işlemdir. 2026 itibarıyla dünya genelinde en sık uygulanan obezite ameliyatıdır ve IFSO küresel kayıtlarına göre tüm bariatrik prosedürlerin yaklaşık yarısını oluşturur.

Sleeve Gastrektomi Nedir?

Sleeve gastrektomi, restriktif bir bariatrik cerrahidir. Midenin büyük kurvaturu boyunca yapılan dikey kesim ile organın yaklaşık dörtte üçü kalıcı olarak vücut dışına alınır. Geriye 60-150 ml hacminde, dar ve uzun bir mide tüpü kalır. Bu işlem hem alınabilecek besin miktarını mekanik olarak sınırlandırır hem de açlık hormonu olarak bilinen ghrelin'in büyük bölümünü salgılayan fundus bölgesi çıkarıldığı için iştah üzerinde nörohormonal bir etki yaratır. Sleeve gastrektomi sindirim sisteminin anatomik bütünlüğünü korur; bağırsak yolu değiştirilmez. Bu nedenle malabsorbsiyona dayalı bypass tipi ameliyatlara kıyasla mikro besin eksikliği riski genellikle daha düşüktür. Ancak bu, ameliyat sonrası vitamin-mineral takviyesinin gereksiz olduğu anlamına gelmez; B12, demir, D vitamini ve kalsiyum izlemi yaşam boyu sürdürülmelidir.

Tarihçesi ve Gelişimi

Sleeve gastrektomi orijinal olarak duodenal switch ameliyatının ilk basamağı olarak 1990'ların sonunda tanımlanmıştır. Süper obez (BMI ≥ 60 kg/m²) hastalarda iki aşamalı yaklaşımın ilk basamağı olan sleeve aşamasının tek başına ciddi kilo kaybı ve metabolik iyileşme sağladığının fark edilmesiyle bağımsız bir prosedüre dönüşmüştür. 2012 yılında IFSO ve ASMBS sleeve gastrektomiyi stand-alone bariatrik cerrahi olarak resmen onaylamıştır. Günümüzde teknik standardizasyon, stapler ve buttress materyallerindeki gelişmeler ve ERABS (Enhanced Recovery After Bariatric Surgery) protokollerinin yaygınlaşması ile mortalite oranı %0.1'in altına inmiştir.

Kimler İçin Uygundur?

Güncel uluslararası kılavuzlar (ASMBS/IFSO 2022, EAES 2024) bariatrik cerrahi endikasyonlarını şu şekilde belirlemiştir: BMI ≥ 35 kg/m² olan tüm yetişkinler (komorbidite şartı aranmadan), BMI 30-34.9 kg/m² olan ve tip 2 diyabet veya kontrolsüz metabolik hastalığı olan bireyler ve seçilmiş pediatrik olgular. Sleeve gastrektomi özellikle ciddi gastroözofageal reflü ya da Barrett özofagusu olmayan, Crohn hastalığı gibi inflamatuar bağırsak hastalığı bulunan, kompleks intraabdominal yapışıklıkları olan ya da bypass tipi prosedürlerden kaçınılması gereken hasta gruplarında ön plana çıkar. Genç hastalar, kemoterapi planı olanlar ve karın içi malabsorbsiyondan etkilenmemesi gereken bireyler de tipik adaylardır.

Ameliyat Öncesi Hazırlık

Sleeve gastrektomi öncesi multidisipliner değerlendirme zorunludur. Bu değerlendirme genellikle genel cerrah, endokrinolog, beslenme uzmanı (diyetisyen), psikolog/psikiyatr, anestezi uzmanı ve gerektiğinde göğüs hastalıkları ile kardiyoloji konsültasyonlarını kapsar. Üst gastrointestinal endoskopi Helicobacter pylori varlığını dışlamak, hiatal herniyi saptamak ve mukozayı değerlendirmek için standarttır. Kan tetkikleri arasında tam kan sayımı, biyokimya, koagülasyon, HbA1c, lipid profili, TSH, parathormon, 25-OH D vitamini, B12, ferritin, folat ve mikro besin paneli yer alır. Ameliyattan 2-4 hafta önce başlanan düşük kalorili sıvı diyet karaciğer hacmini küçülterek cerrahi alanın görüşünü iyileştirir.

Cerrahi Teknik

Sleeve gastrektomi günümüzde standart olarak laparoskopik (kapalı) yöntemle uygulanır. Hasta supin pozisyonunda, ters Trendelenburg açısında yerleştirilir. Genellikle 4-5 trokar girişi kullanılır. Cerrahi adımlar şunlardır: (1) Büyük kurvatur boyunca gastrokolik ligamanın pilora 4-6 cm proksimalden başlanarak His açısına dek devaskülarizasyonu; (2) Posterior yapışıklıkların serbestleştirilmesi ve sol krus diyaframın görünür hale getirilmesi; (3) Anestezi ekibi tarafından 36-40 French boji yerleştirilmesi; (4) Pilordan 2-6 cm proksimalden başlayarak His açısına dek lineer staplerlerle vertikal gastrik rezeksiyon; (5) Stapler hattının buttress materyali veya devamlı sütür ile güçlendirilmesi; (6) Sızdırmazlık testi; (7) Çıkarılan mide parçasının umblikal porttan endo-bag içinde çıkarılması. Toplam ameliyat süresi 60-120 dakikadır.

Robotik Sleeve Gastrektomi

Da Vinci ya da Hugo gibi platformlarla yapılan robotik sleeve gastrektomi, üç boyutlu görüş, artırılmış stabilite ve süperobez (BMI > 50) hastalarda daha iyi ergonomi sunar. SAGES 2023 konsensüs raporuna göre robotik yaklaşım, deneyimli merkezlerde leak oranlarını klasik laparoskopi ile eşdeğer veya hafifçe daha düşük seviyelerde tutmaktadır. Maliyet ve ameliyat süresi laparoskopiye göre genellikle daha yüksek olsa da, revizyon cerrahisi için robotik platform avantajlıdır.

Hastane Süreci ve İyileşme

Modern ERABS protokollerinde hastalar genellikle ameliyat akşamı veya ertesi gün yürütülür, sıvı diyet ameliyatın 6-12. saatinde başlatılır. Standart yatış süresi 1-3 gündür. Taburculuk sonrası iki haftalık tamamen berrak sıvı diyeti, ardından 2 hafta püre/yumuşak diyet, takip eden 2 hafta yumuşak katı ve nihayetinde normal kıvamda küçük porsiyonlu beslenmeye geçiş yapılır. İşe dönüş masa başı işlerde 7-10 gün, fiziksel ağırlık gerektiren işlerde 4-6 hafta içinde gerçekleşir. Egzersize aşamalı dönüş ilk haftadan itibaren yürüyüş ile başlar; ağırlık antrenmanı 6. haftadan sonra eklenir.

Beklenen Kilo Kaybı ve Metabolik Etkiler

Sleeve gastrektomi sonrası ortalama fazla kilo kaybı (EWL) 12. ayda %60-70, total kilo kaybı (TWL) ise %25-30 düzeyindedir. Beş yıllık takiplerde TWL ortalaması %20-25 civarında stabilize olur. Tip 2 diyabet remisyon oranları kısa dönemde %60'a kadar çıkmakta, 5 yıllık takipte ise %40-50 civarında seyretmektedir. Hipertansiyon, obstrüktif uyku apnesi, dislipidemi, PKOS ve karaciğer yağlanmasında belirgin iyileşmeler raporlanmıştır. STAMPEDE, SM-BOSS ve SLEEVEPASS çok merkezli randomize çalışmalar sleeve gastrektominin gastrik bypass ile karşılaştırılabilir metabolik etkinliğe sahip olduğunu göstermiştir.

Riskler ve Komplikasyonlar

Sleeve gastrektomi düşük komplikasyon oranlarına sahip olsa da risksiz değildir. Erken dönem komplikasyonlar arasında stapler hattı kaçağı %1-2.5, kanama %1-2, derin ven trombozu/pulmoner emboli <%1, splenik yaralanma <%0.5 görülür. Geç komplikasyonlar arasında gastroözofageal reflü (de novo veya alevlenme) %20-30, stenoz/striktür %0.5-2, yetersiz kilo kaybı veya kilo geri alımı %15-25, mikro besin eksiklikleri ve gastrik fistül yer alır. Mortalite oranı deneyimli merkezlerde %0.1'in altındadır.

Reflü ve Sleeve Gastrektomi

GERD, sleeve gastrektomi sonrası en sık tartışılan uzun dönem konudur. Mevcut hiatal herninin tespit edildiği olgularda eş zamanlı kruroplasti yapılması güçlü öneridir. Şiddetli GERD veya Barrett özofagusu olan hastalarda sleeve yerine Roux-en-Y gastrik bypass tercih edilmelidir. Postoperatif inatçı reflüde proton pompa inhibitörleri, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse RYGB'ye revizyon planlanır.

Uzun Dönem Takip

Ameliyat sonrası 2. hafta, 1. ay, 3. ay, 6. ay, 12. ay ve ardından yıllık kontroller önerilir. Her kontrolde tartı, kompozisyon analizi, beslenme değerlendirmesi, gerekli kan tetkikleri (B12, demir, ferritin, D vitamini, kalsiyum, PTH, çinko, bakır, folat, tiamin), eşlik eden hastalıkların seyri ve psikolojik durum gözden geçirilir. Multivitamin, B12, demir, kalsiyum sitrat ve D vitamini takviyesi yaşam boyu sürdürülür.

Sleeve Gastrektomi Fiyatları (2026)

Türkiye'de özel merkezlerde sleeve gastrektomi paket fiyatları 2026 yılı itibarıyla 180.000 TL - 350.000 TL aralığında değişmektedir. Uluslararası hastalar için sunulan ortalama paket fiyatları 4.500 - 7.500 USD bandındadır ve hastane yatışı, ameliyat, anestezi, transfer ve takip kontrollerini kapsar. Fiyat farklılıkları cerrahın deneyimi, hastanenin akreditasyonu, kullanılan stapler/buttress materyali ve ek hizmetlere göre değişir.

Sleeve Gastrektomi vs Diğer Bariatrik Prosedürler

Sleeve gastrektomi, RYGB'ye göre teknik olarak daha basit, erken komplikasyon oranı daha düşük ancak GERD riski daha yüksektir. RYGB metabolik etkide ve uzun dönem kilo idamesinde sleeve'e marjinal üstünlük gösterir, özellikle BMI > 50 ve şiddetli tip 2 diyabet olgularında. Mini gastrik bypass (OAGB) ve SADI-S sleeve sonrası revizyon seçeneği olarak yaygın kullanılır. Tüp mide ameliyatı detayları için Tüp Mide Ameliyatı ve revizyon seçenekleri için Revizyon Tüp Mide Ameliyatı sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Tip 2 Diyabet Remisyonunda Sürdürülebilirlik

Bariatrik cerrahi sonrası tip 2 diyabet remisyonu kısa dönemde etkileyici oranlara ulaşsa da uzun dönem sürdürülebilirlik, hastanın preoperatif diyabet süresi, beta hücre rezervi, insülin kullanım öyküsü ve postoperatif yaşam tarzı uyumu ile yakından ilişkilidir. DiaRem, ABCD ve Ad-DiaRem gibi skorlama sistemleri remisyon olasılığını öngörmede klinik olarak kullanılır. Beş yıllık takiplerde remisyon oranı azalabilir; ancak nüks eden olgularda dahi HbA1c, insülin direnci ve mikrovasküler komplikasyon riski cerrahi öncesine göre belirgin biçimde iyileşmiş kalır. Bariatrik cerrahi tip 2 diyabet için "metabolik cerrahi" başlığı altında ADA (American Diabetes Association) tarafından önerilen tedavi seçenekleri arasındadır.

Karaciğer Yağlanması (MASLD/MASH) ve Bariatrik Cerrahi

Obezite kaynaklı metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) ve steatohepatit (MASH), bariatrik cerrahinin en güçlü tedavi seçeneklerinden biri olduğu hastalık spektrumudur. Sleeve gastrektomi veya RYGB sonrası histolojik düzelmeler, fibrozisin gerilemesi ve sirotik dönüşümün önlenmesi randomize çalışmalarda gösterilmiştir. Preoperatif değerlendirmede FibroScan, MRE veya transient elastografi ile fibrozis evrelemesi yapılabilir; ileri fibrozis veya kompanse siroz olgularında bariatrik cerrahi multidisipliner hepatoloji ekibinin onayı ile planlanır.

Endoskopik Bariatrik Tedaviler ile Karşılaştırma

Son yıllarda endoskopik bariatrik tedaviler (mide balonu, endoskopik sleeve gastroplasti, aspirasyon terapisi gibi) cerrahi gerektirmeyen seçenekler olarak gündeme gelmiştir. Bu yöntemler özellikle BMI 30-35 aralığında, ameliyatı kabul etmeyen veya yüksek riskli hastalarda alternatif sunar; ancak total kilo kaybı açısından cerrahi prosedürlerin etkinliğinin yarısı civarındadır. Endoskopik sleeve gastroplasti (ESG) 12. ayda ortalama %15-18 TWL sağlar, sleeve cerrahisi ise %25-30 TWL hedefler. Endoskopik tedaviler ayrıca preoperatif "köprü" tedavi olarak da kullanılabilir.

GLP-1 Reseptör Agonistleri ve Bariatrik Cerrahi

Semaglutid, tirzepatid, retatrutid gibi yeni nesil GLP-1 ve dual/trijenik inkretin reseptör agonistleri, farmakolojik obezite tedavisinde devrim yaratmıştır. Bu ilaçlar 12-18 ay kullanım sonrası %15-25 oranında ortalama kilo kaybı sağlayabilmektedir. Bariatrik cerrahi ile farmakoterapi rakip değil, tamamlayıcı tedavilerdir. Cerrahi sonrası kilo geri alımı yaşayan veya yetersiz kilo kaybı olan hastalarda GLP-1 reseptör agonistleri kullanımı, revizyon cerrahisinden önce değerlendirilen ilk seçenektir. 2026 itibarıyla bariatrik kılavuzlar bu kombine yaklaşımı (combination therapy) güçlü öneri seviyesine taşımıştır.

Hasta Eğitimi ve Bilgilendirilmiş Onam

Bariatrik cerrahi başarısının en önemli ön koşullarından biri hasta eğitimi ve bilgilendirilmiş onam sürecidir. Hastalara prosedürün geri dönüşsüz olduğu, yaşam boyu beslenme ve takip gerektirdiği, gerçekçi sonuç beklentileri, olası komplikasyonlar ve revizyon olasılığı detaylı biçimde anlatılmalıdır. Yazılı bilgilendirme materyalleri, görsel destekli sunumlar, video kaynaklar ve grup eğitim oturumları uyum ve sonuçları belirgin biçimde artırır. Hastanın eşi/ailesi de bu eğitime dahil edilmelidir.

Ameliyat Sonrası Psikososyal Süreç

Bariatrik cerrahi yalnızca metabolik değil, aynı zamanda derin psikolojik değişimleri de beraberinde getirir. Hızlı kilo kaybı dönemi yeme alışkanlıklarının yeniden öğrenildiği, vücut algısının değiştiği ve sosyal çevreyle olan ilişkilerin yeniden tanımlandığı bir süreçtir. Hastaların önemli bir kısmı ilk 6-12 ayda anksiyete, kısa süreli depresif belirtiler veya yeme davranışı bozuklukları (özellikle "grazing" — sürekli atıştırma — ya da "loss of control eating") yaşayabilir. Bu nedenle preoperatif psikolojik değerlendirme kadar postoperatif psikolog veya bariatrik koç desteği de güçlü öneridir. Davranışsal bilişsel terapi, motivasyonel görüşme ve grup desteği uzun dönem başarıyı belirgin biçimde artırır.

Egzersiz ve Fiziksel Aktivite Yönetimi

Bariatrik cerrahi sonrası egzersiz programı, kilo kaybının yağ dokusundan olmasını sağlamak, yağsız vücut kütlesini korumak ve metabolik hızı ayakta tutmak için kritik öneme sahiptir. İlk 2 hafta düşük şiddetli yürüyüş, 3-4. haftadan itibaren günde 30-45 dakikalık tempolu yürüyüş, 6. haftadan itibaren ise haftada 2-3 gün düşük yüklü direnç egzersizleri eklenir. Üçüncü aydan itibaren kardiyovasküler dayanıklılık çalışmaları, pilates, yüzme ve bisiklet sürmek önerilir. Direnç antrenmanı sarkopeniyi önler ve bazal metabolik hızı korur. Egzersiz protokolü her hastanın eşlik eden hastalıklarına ve eklem durumuna göre bireyselleştirilmelidir.

Yaşam Boyu Beslenme Stratejileri

Bariatrik cerrahi sonrası beslenme, ömür boyu sürecek bir yaşam tarzı değişikliğidir. Günlük protein hedefi en az 60-100 g, sıvı alımı 1.5-2 L olarak belirlenir. Beslenmede pratik kurallar şunlardır: önce protein, sonra sebze, en son karbonhidrat tüketmek; öğünleri 20-30 dakikaya yaymak; her lokmayı en az 20 kez çiğnemek; yemek esnasında sıvı tüketmemek; basit şeker ve gazlı içeceklerden uzak durmak. Mikro besin takviyeleri yaşam boyu sürdürülür. Yıllık biyokimya panelinde eksiklikler erken saptanır ve düzeltilir.

Hamilelik ve Bariatrik Cerrahi

Doğurganlık çağındaki kadınlarda bariatrik cerrahi, hızlı kilo kaybı dönemiyle birlikte ovulasyonun normalleşmesini sağlar ve PKOS gibi sorunları belirgin biçimde düzeltir. Bu nedenle preoperatif dönemde kontrasepsiyon planlanması ve ameliyat sonrası ilk 12-18 ayda gebelikten korunma şarttır. Hızlı kilo kaybı dönemi fetal gelişim için ideal değildir; gebelik kilo kaybı stabilleştikten sonra planlanmalıdır. Gebelik döneminde mikro besin takipleri daha sıkı yapılır.

Estetik ve Plastik Cerrahi Beklentileri

İleri kilo kaybı sonrası cilt sarkmaları karın, üst kol, uyluk, kalça ve göğüs bölgelerinde belirgin hale gelir. Bu sarkmalar yalnızca estetik bir sorun olmayıp intertrigo, hijyen güçlüğü ve fiziksel aktiviteyi kısıtlama gibi fonksiyonel sorunlara da yol açabilir. Plastik cerrahi konsültasyonu için en uygun zaman kilo kaybının stabilleştiği 18-24. aydır. Abdominoplasti, brakioplasti, femoroplasti ve mamopeksi en sık tercih edilen prosedürlerdir.

Bariatrik Turizm ve Türkiye'nin Rolü

Türkiye, 2026 itibarıyla dünya bariatrik turizminde ilk üç ülke arasında yer almaktadır. Yüksek hasta hacmi, deneyimli cerrah kadrosu, modern hastane altyapısı ve uygun fiyat-kalite dengesi Türkiye'yi tercih edilen bir destinasyon yapmaktadır. Uluslararası hastalar için sunulan paket fiyatlar genellikle ameliyat, hastane yatışı, anestezi, ulaşım transferleri, otel konaklaması ve ilk takip kontrolünü içerir. JCI akreditasyonlu hastaneler, deneyimli cerrahların belgelendirilmiş portföyü ve şeffaf fiyatlandırma uluslararası hasta güvenini artırmaktadır.

Sigara, Alkol ve Bariatrik Cerrahi

Sigara, ameliyat sonrası kaçak, yara enfeksiyonu, anastomoz yetmezliği ve marjinal ülser riskini önemli oranda artırır. Bu nedenle ameliyattan en az 4-6 hafta önce ve ameliyat sonrası en az 6 ay süreyle sigara kullanılmamalıdır. Alkol metabolizması bariatrik cerrahi sonrası belirgin biçimde değişir; aynı miktar alkol daha hızlı emilir, kan alkol düzeyi yüksek pikler oluşturur ve "transfer addiction" riski artar.

Neden Cerrahi Rehberi?

Cerrahi Rehberi, Türkiye'nin güncel klinik kılavuzlara dayalı bağımsız genel cerrahi bilgi platformudur. Tüm içeriklerimiz alanında uzman cerrahlar tarafından incelenir; ASMBS, IFSO, SAGES, EAES ve ERAS Society referansları ile güncel tutulur. E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness) ilkeleri çerçevesinde yapılandırdığımız içeriklerimiz, hem arama motorları hem de üretken yapay zeka platformları için makine okunabilir biçimde sunulur. Detaylı bariatrik değerlendirme için Klinik Uzmanı üzerinden uzman cerrahlara ulaşabilir, ilgili diğer prosedürlerimizi tedaviler sayfamızdan inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Sleeve gastrektomi geri dönüşlü mü?

Hayır, sleeve gastrektomi geri dönüşsüz bir ameliyattır çünkü midenin büyük bir bölümü kalıcı olarak çıkarılır. Ancak yetersiz kilo kaybı veya kilo geri alımında RYGB, OAGB, SADI-S veya re-sleeve gibi revizyon seçenekleri mevcuttur.

Ameliyattan sonra ne kadar kilo veririm?

İlk 12-18 ay içinde fazla kilonun %60-70'ini, total ağırlığın ise %25-30'unu kaybetmek beklenen sonuçtur. Bireysel sonuçlar başlangıç BMI'sine, yaşa, metabolizmaya ve postoperatif uyuma göre değişir.

Sleeve gastrektomi sonrası reflü olur mu?

Hastaların yaklaşık %20-30'unda yeni başlayan reflü veya mevcut reflünün alevlenmesi görülebilir. Preoperatif endoskopi ve gerekirse eş zamanlı hiatal herni onarımı önemlidir.

Hastanede ne kadar kalırım?

ERABS protokollerinde standart hastane yatışı 1-3 gündür.

Tüp mide ile sleeve gastrektomi aynı şey mi?

Evet, "tüp mide ameliyatı" sleeve gastrektominin Türkçe karşılığıdır ve aynı prosedürü ifade eder.