Mide Kanseri Cerrahisi Nedir? Tedavi Sürecindeki Rolü ve Önemi sorusunun klinik karşılığı; JGCA 2023, NCCN 2024, ESMO 2024, WSES 2020, SAGES 2021 ve ERAS Society 2023 kılavuzları ışığında mide kanserinin cerrahi yönetiminde hasta seçimi, evreleme, teknik, peroperatif bakım, onkolojik radikallik, ERAS uyumu ve uzun dönem nutrisyonel takibi kapsar. Bu rehber, multidisipliner perspektiften kanıt temelli bir yol haritası sunar.

Mide kanseri cerrahisi; üst gastrointestinal onkolojinin en kompleks alt branşıdır. Konunun bütününü görmek için robotik mide cerrahisi, gastrektomi, total gastrektomi, kolon kanseri cerrahisi, mide kanseri cerrahisi sayfalarımız detaylı kaynaklar sunar. Multidisipliner deneyim için Klinik Uzmanı editöryel kaynaklarımıza da göz atabilirsiniz.

1. Tanım ve Klinik Çerçeve

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. Tanım ve Klinik Çerçeve bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

Sürveyans planı tanım ve klinik çerçeve bağlamında ilk 2 yıl 3 ayda bir, 3-5. yıllarda 6 ayda bir klinik muayene, tümör belirteçleri (CEA, CA 19-9, CA 72-4), kontrastlı BT, endoskopi, hemogram, B12, ferritin, D vitamini, kalsiyum, albümin ve protein elektroforezini kapsar. Rekürrens çoğunlukla ilk 2 yılda görülür; lokorejyonel, peritoneal ve hematojen yayılım paternleri farklı izlem stratejileri gerektirir.

Nutrisyonel destek tanım ve klinik çerçeve bağlamında preoperatif immunonutrisyon (arginin, omega-3, nükleotid), perioperatif total enerji hedefi (25-30 kkal/kg/gün), protein hedefi (1.2-1.5 g/kg/gün), erken enteral beslenme (POD 1 berrak sıvı, POD 2-3 yarı katı), gerektiğinde besleyici jejunostomi (özellikle total gastrektomi sonrası), B12 ömür boyu IM/oral replasmanı, demir, D vitamini, kalsiyum ve folat takibini kapsar. Postoperatif erken dönemde küçük-sık öğün, sıvıların yemekten 30 dk önce/sonra alınması ve protein öncelikli plan önerilir.

Komplikasyon spektrumu tanım ve klinik çerçeve bağlamında; anastomoz kaçağı (%2-8), duodenal güdük kaçağı, intraabdominal abse, postoperatif kanama, pankreatit, pankreatik fistül, şilöz asit, gastroparezi, dumping sendromu, marjinal ülser, internal herniasyon, kronik anemi, B12 ve demir eksikliği, osteoporoz ve sekonder hiperparatiroidizmi kapsar. Erken tanı için CRP trajektörisi (POD 3-5), prokalsitonin, drenaj amilaz seviyesi ve kontrastlı BT belirleyicidir.

2. Endikasyonlar ve Hasta Seçimi

Yaşam kalitesi açısından endikasyonlar ve hasta seçimi sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

Endikasyonlar ve Hasta Seçimi aşamasında mide kanseri cerrahisi nedir? tedavi sürecindeki rolü ve önemi sorusunun klinik karşılığı; mide adenokarsinomu, GIST, nöroendokrin tümörler ve nadir patolojilerin cerrahi yönetiminde net bir karar matrisi kurar. JGCA 2023, NCCN 2024, ESMO 2024, WSES 2020, SAGES 2021 ve ERAS Society 2023 kılavuzları ışığında değerlendirilen hastalarda Charlson komorbidite indeksi, ECOG performans skoru, NRS-2002 nutrisyonel risk skoru, ASA sınıfı, sarkopeni indeksi ve frailty değerlendirmesi birlikte yorumlanır; bu çok değişkenli analiz, perioperatif morbiditeyi ve uzun dönem onkolojik sonuçları doğrudan belirler.

Karar matrisinde endikasyonlar ve hasta seçimi adımı; nomogramlar (MSKCC gastric cancer nomogram), prognostik skorlar (CONUT, GPS, PNI), genomik imzalar ve AI-destekli risk modelleri ile zenginleştirilir. Bu araçlar hastaya bireysel sağkalım olasılığını sayısal olarak sunar ve tedavi yoğunluğunun kalibrasyonunu sağlar.

Nutrisyonel destek endikasyonlar ve hasta seçimi bağlamında preoperatif immunonutrisyon (arginin, omega-3, nükleotid), perioperatif total enerji hedefi (25-30 kkal/kg/gün), protein hedefi (1.2-1.5 g/kg/gün), erken enteral beslenme (POD 1 berrak sıvı, POD 2-3 yarı katı), gerektiğinde besleyici jejunostomi (özellikle total gastrektomi sonrası), B12 ömür boyu IM/oral replasmanı, demir, D vitamini, kalsiyum ve folat takibini kapsar. Postoperatif erken dönemde küçük-sık öğün, sıvıların yemekten 30 dk önce/sonra alınması ve protein öncelikli plan önerilir.

Hasta odaklı yaklaşımda endikasyonlar ve hasta seçimi başlığı; bilgilendirilmiş onam, paylaşımlı karar verme, beklenti yönetimi, refakatçi planlaması, ev ortamı düzenlemesi ve postoperatif rehabilitasyon hedeflerini içerir. Hastaya planlanan girişim (total veya subtotal gastrektomi), rekonstrüksiyon tipi (Roux-en-Y, Billroth I, Billroth II, özefagojejunostomi), beklenen hastane yatış süresi, drenaj yönetimi, beslenme jejunostomisi gerekliliği ve uzun dönem nutrisyonel takip detaylı şekilde anlatılır.

3. Preoperatif Değerlendirme ve Evreleme

Preoperatif Değerlendirme ve Evreleme aşamasında mide kanseri cerrahisi nedir? tedavi sürecindeki rolü ve önemi sorusunun klinik karşılığı; mide adenokarsinomu, GIST, nöroendokrin tümörler ve nadir patolojilerin cerrahi yönetiminde net bir karar matrisi kurar. JGCA 2023, NCCN 2024, ESMO 2024, WSES 2020, SAGES 2021 ve ERAS Society 2023 kılavuzları ışığında değerlendirilen hastalarda Charlson komorbidite indeksi, ECOG performans skoru, NRS-2002 nutrisyonel risk skoru, ASA sınıfı, sarkopeni indeksi ve frailty değerlendirmesi birlikte yorumlanır; bu çok değişkenli analiz, perioperatif morbiditeyi ve uzun dönem onkolojik sonuçları doğrudan belirler.

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. Preoperatif Değerlendirme ve Evreleme bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

Onkolojik radikallik açısından preoperatif değerlendirme ve evreleme adımında D2 lenfadenektomi; istasyon 1-12 (perigastrik + sol gastrik + ortak hepatik + çölyak + splenik arter + hepatoduodenal ligaman) lenf nodlarını içerir. JGCA 2023 kılavuzunda minimum 16 lenf nodu çıkarımı zorunluyken, optimal sayı ≥25-30 olarak kabul edilir. Lenf nodu oranı (LNR) ve metastatik nod sayısı uzun dönem sağkalımın bağımsız prediktörleridir.

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. Preoperatif Değerlendirme ve Evreleme bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

R0 rezeksiyon hedefi
D2 lenfadenektomi standardı
ERAS uyumu ≥%70
Multidisipliner tümör konseyi kararı
Yüksek volümlü merkez deneyimi
Erken oral beslenme protokolü
Bireyselleştirilmiş nutrisyonel destek

4. Cerrahi Teknik: Adım Adım Süreç

Hasta odaklı yaklaşımda cerrahi teknik: adım adım süreç başlığı; bilgilendirilmiş onam, paylaşımlı karar verme, beklenti yönetimi, refakatçi planlaması, ev ortamı düzenlemesi ve postoperatif rehabilitasyon hedeflerini içerir. Hastaya planlanan girişim (total veya subtotal gastrektomi), rekonstrüksiyon tipi (Roux-en-Y, Billroth I, Billroth II, özefagojejunostomi), beklenen hastane yatış süresi, drenaj yönetimi, beslenme jejunostomisi gerekliliği ve uzun dönem nutrisyonel takip detaylı şekilde anlatılır.

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. Cerrahi Teknik: Adım Adım Süreç bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

Nutrisyonel destek cerrahi teknik: adım adım süreç bağlamında preoperatif immunonutrisyon (arginin, omega-3, nükleotid), perioperatif total enerji hedefi (25-30 kkal/kg/gün), protein hedefi (1.2-1.5 g/kg/gün), erken enteral beslenme (POD 1 berrak sıvı, POD 2-3 yarı katı), gerektiğinde besleyici jejunostomi (özellikle total gastrektomi sonrası), B12 ömür boyu IM/oral replasmanı, demir, D vitamini, kalsiyum ve folat takibini kapsar. Postoperatif erken dönemde küçük-sık öğün, sıvıların yemekten 30 dk önce/sonra alınması ve protein öncelikli plan önerilir.

Onkolojik radikallik açısından cerrahi teknik: adım adım süreç adımında D2 lenfadenektomi; istasyon 1-12 (perigastrik + sol gastrik + ortak hepatik + çölyak + splenik arter + hepatoduodenal ligaman) lenf nodlarını içerir. JGCA 2023 kılavuzunda minimum 16 lenf nodu çıkarımı zorunluyken, optimal sayı ≥25-30 olarak kabul edilir. Lenf nodu oranı (LNR) ve metastatik nod sayısı uzun dönem sağkalımın bağımsız prediktörleridir.

Cerrahi Teknik: Adım Adım Süreç aşamasında mide kanseri cerrahisi nedir? tedavi sürecindeki rolü ve önemi sorusunun klinik karşılığı; mide adenokarsinomu, GIST, nöroendokrin tümörler ve nadir patolojilerin cerrahi yönetiminde net bir karar matrisi kurar. JGCA 2023, NCCN 2024, ESMO 2024, WSES 2020, SAGES 2021 ve ERAS Society 2023 kılavuzları ışığında değerlendirilen hastalarda Charlson komorbidite indeksi, ECOG performans skoru, NRS-2002 nutrisyonel risk skoru, ASA sınıfı, sarkopeni indeksi ve frailty değerlendirmesi birlikte yorumlanır; bu çok değişkenli analiz, perioperatif morbiditeyi ve uzun dönem onkolojik sonuçları doğrudan belirler.

5. Anestezi Yönetimi ve Peroperatif Bakım

Sürveyans planı anestezi yönetimi ve peroperatif bakım bağlamında ilk 2 yıl 3 ayda bir, 3-5. yıllarda 6 ayda bir klinik muayene, tümör belirteçleri (CEA, CA 19-9, CA 72-4), kontrastlı BT, endoskopi, hemogram, B12, ferritin, D vitamini, kalsiyum, albümin ve protein elektroforezini kapsar. Rekürrens çoğunlukla ilk 2 yılda görülür; lokorejyonel, peritoneal ve hematojen yayılım paternleri farklı izlem stratejileri gerektirir.

Yaşam kalitesi açısından anestezi yönetimi ve peroperatif bakım sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. Anestezi Yönetimi ve Peroperatif Bakım bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

Hasta odaklı yaklaşımda anestezi yönetimi ve peroperatif bakım başlığı; bilgilendirilmiş onam, paylaşımlı karar verme, beklenti yönetimi, refakatçi planlaması, ev ortamı düzenlemesi ve postoperatif rehabilitasyon hedeflerini içerir. Hastaya planlanan girişim (total veya subtotal gastrektomi), rekonstrüksiyon tipi (Roux-en-Y, Billroth I, Billroth II, özefagojejunostomi), beklenen hastane yatış süresi, drenaj yönetimi, beslenme jejunostomisi gerekliliği ve uzun dönem nutrisyonel takip detaylı şekilde anlatılır.

Adjuvan ve neoadjuvan tedavi planlaması anestezi yönetimi ve peroperatif bakım bağlamında FLOT (5-FU, lökovorin, oksaliplatin, dosetaksel) rejimini standart neoadjuvan tedavi olarak kabul eder (FLOT4-AIO çalışması, %50 patolojik tam yanıt artışı). Adjuvan dönemde S-1 (Asya verisi, ACTS-GC), CAPOX (CLASSIC), nivolumab (ATTRACTION-5), trastuzumab (HER2+) ve pembrolizumab (KEYNOTE-585) seçenekleri evre, moleküler profil ve hasta performansına göre belirlenir.

6. Lenf Nodu Diseksiyonu ve Onkolojik Radikallik

Adjuvan ve neoadjuvan tedavi planlaması lenf nodu diseksiyonu ve onkolojik radikallik bağlamında FLOT (5-FU, lökovorin, oksaliplatin, dosetaksel) rejimini standart neoadjuvan tedavi olarak kabul eder (FLOT4-AIO çalışması, %50 patolojik tam yanıt artışı). Adjuvan dönemde S-1 (Asya verisi, ACTS-GC), CAPOX (CLASSIC), nivolumab (ATTRACTION-5), trastuzumab (HER2+) ve pembrolizumab (KEYNOTE-585) seçenekleri evre, moleküler profil ve hasta performansına göre belirlenir.

Yaşam kalitesi açısından lenf nodu diseksiyonu ve onkolojik radikallik sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

Lenf Nodu Diseksiyonu ve Onkolojik Radikallik aşamasında mide kanseri cerrahisi nedir? tedavi sürecindeki rolü ve önemi sorusunun klinik karşılığı; mide adenokarsinomu, GIST, nöroendokrin tümörler ve nadir patolojilerin cerrahi yönetiminde net bir karar matrisi kurar. JGCA 2023, NCCN 2024, ESMO 2024, WSES 2020, SAGES 2021 ve ERAS Society 2023 kılavuzları ışığında değerlendirilen hastalarda Charlson komorbidite indeksi, ECOG performans skoru, NRS-2002 nutrisyonel risk skoru, ASA sınıfı, sarkopeni indeksi ve frailty değerlendirmesi birlikte yorumlanır; bu çok değişkenli analiz, perioperatif morbiditeyi ve uzun dönem onkolojik sonuçları doğrudan belirler.

R0 rezeksiyon hedefi
D2 lenfadenektomi standardı
ERAS uyumu ≥%70
Multidisipliner tümör konseyi kararı
Yüksek volümlü merkez deneyimi
Erken oral beslenme protokolü
Bireyselleştirilmiş nutrisyonel destek

7. Minimal İnvaziv ve Robotik Yaklaşımlar

Onkolojik radikallik açısından minimal i̇nvaziv ve robotik yaklaşımlar adımında D2 lenfadenektomi; istasyon 1-12 (perigastrik + sol gastrik + ortak hepatik + çölyak + splenik arter + hepatoduodenal ligaman) lenf nodlarını içerir. JGCA 2023 kılavuzunda minimum 16 lenf nodu çıkarımı zorunluyken, optimal sayı ≥25-30 olarak kabul edilir. Lenf nodu oranı (LNR) ve metastatik nod sayısı uzun dönem sağkalımın bağımsız prediktörleridir.

Minimal İnvaziv ve Robotik Yaklaşımlar aşamasında mide kanseri cerrahisi nedir? tedavi sürecindeki rolü ve önemi sorusunun klinik karşılığı; mide adenokarsinomu, GIST, nöroendokrin tümörler ve nadir patolojilerin cerrahi yönetiminde net bir karar matrisi kurar. JGCA 2023, NCCN 2024, ESMO 2024, WSES 2020, SAGES 2021 ve ERAS Society 2023 kılavuzları ışığında değerlendirilen hastalarda Charlson komorbidite indeksi, ECOG performans skoru, NRS-2002 nutrisyonel risk skoru, ASA sınıfı, sarkopeni indeksi ve frailty değerlendirmesi birlikte yorumlanır; bu çok değişkenli analiz, perioperatif morbiditeyi ve uzun dönem onkolojik sonuçları doğrudan belirler.

Hasta odaklı yaklaşımda minimal i̇nvaziv ve robotik yaklaşımlar başlığı; bilgilendirilmiş onam, paylaşımlı karar verme, beklenti yönetimi, refakatçi planlaması, ev ortamı düzenlemesi ve postoperatif rehabilitasyon hedeflerini içerir. Hastaya planlanan girişim (total veya subtotal gastrektomi), rekonstrüksiyon tipi (Roux-en-Y, Billroth I, Billroth II, özefagojejunostomi), beklenen hastane yatış süresi, drenaj yönetimi, beslenme jejunostomisi gerekliliği ve uzun dönem nutrisyonel takip detaylı şekilde anlatılır.

Nutrisyonel destek minimal i̇nvaziv ve robotik yaklaşımlar bağlamında preoperatif immunonutrisyon (arginin, omega-3, nükleotid), perioperatif total enerji hedefi (25-30 kkal/kg/gün), protein hedefi (1.2-1.5 g/kg/gün), erken enteral beslenme (POD 1 berrak sıvı, POD 2-3 yarı katı), gerektiğinde besleyici jejunostomi (özellikle total gastrektomi sonrası), B12 ömür boyu IM/oral replasmanı, demir, D vitamini, kalsiyum ve folat takibini kapsar. Postoperatif erken dönemde küçük-sık öğün, sıvıların yemekten 30 dk önce/sonra alınması ve protein öncelikli plan önerilir.

8. Postoperatif Erken Dönem Bakım

Sürveyans planı postoperatif erken dönem bakım bağlamında ilk 2 yıl 3 ayda bir, 3-5. yıllarda 6 ayda bir klinik muayene, tümör belirteçleri (CEA, CA 19-9, CA 72-4), kontrastlı BT, endoskopi, hemogram, B12, ferritin, D vitamini, kalsiyum, albümin ve protein elektroforezini kapsar. Rekürrens çoğunlukla ilk 2 yılda görülür; lokorejyonel, peritoneal ve hematojen yayılım paternleri farklı izlem stratejileri gerektirir.

Mide cerrahisinde postoperatif erken dönem bakım adımı; endoskopik biyopsi, EUS ile T ve N evrelemesi, kontrastlı toraks-abdomen-pelvis BT, PET-BT (özellikle ileri evrede), diagnostik laparoskopi ve peritoneal yıkama sitolojisini kapsayan kapsamlı bir evreleme algoritmasıyla bütünleşir. R0 rezeksiyon hedefi, D2 lenfadenektomi standardı ve proksimal-distal cerrahi sınır mesafeleri (Lauren intestinal için ≥5 cm, diffüz için ≥8 cm) bu aşamada planlanır.

Postoperatif Erken Dönem Bakım sürecinde ERAS Society 2023 mide cerrahisi rehberi; preoperatif karbonhidrat yüklemesi, nazogastrik tüpün rutin kullanılmaması, çok modlu analjezi (TAP blok, epidural, gabapentinoid, asetaminofen), erken oral beslenme (POD 1), erken mobilizasyon, hedefe yönelik sıvı tedavisi (GDFT), normoterminin korunması ve VTE profilaksisi gibi bileşenleri içerir. ERAS uyumu %70 üzerine çıktığında hastane yatış süresi ortalama 2-3 gün kısalır.

Onkolojik radikallik açısından postoperatif erken dönem bakım adımında D2 lenfadenektomi; istasyon 1-12 (perigastrik + sol gastrik + ortak hepatik + çölyak + splenik arter + hepatoduodenal ligaman) lenf nodlarını içerir. JGCA 2023 kılavuzunda minimum 16 lenf nodu çıkarımı zorunluyken, optimal sayı ≥25-30 olarak kabul edilir. Lenf nodu oranı (LNR) ve metastatik nod sayısı uzun dönem sağkalımın bağımsız prediktörleridir.

9. ERAS Protokolleri ve Hızlı Toparlanma

Nutrisyonel destek eras protokolleri ve hızlı toparlanma bağlamında preoperatif immunonutrisyon (arginin, omega-3, nükleotid), perioperatif total enerji hedefi (25-30 kkal/kg/gün), protein hedefi (1.2-1.5 g/kg/gün), erken enteral beslenme (POD 1 berrak sıvı, POD 2-3 yarı katı), gerektiğinde besleyici jejunostomi (özellikle total gastrektomi sonrası), B12 ömür boyu IM/oral replasmanı, demir, D vitamini, kalsiyum ve folat takibini kapsar. Postoperatif erken dönemde küçük-sık öğün, sıvıların yemekten 30 dk önce/sonra alınması ve protein öncelikli plan önerilir.

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. ERAS Protokolleri ve Hızlı Toparlanma bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

Yaşam kalitesi açısından eras protokolleri ve hızlı toparlanma sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

ERAS Protokolleri ve Hızlı Toparlanma sürecinde ERAS Society 2023 mide cerrahisi rehberi; preoperatif karbonhidrat yüklemesi, nazogastrik tüpün rutin kullanılmaması, çok modlu analjezi (TAP blok, epidural, gabapentinoid, asetaminofen), erken oral beslenme (POD 1), erken mobilizasyon, hedefe yönelik sıvı tedavisi (GDFT), normoterminin korunması ve VTE profilaksisi gibi bileşenleri içerir. ERAS uyumu %70 üzerine çıktığında hastane yatış süresi ortalama 2-3 gün kısalır.

R0 rezeksiyon hedefi
D2 lenfadenektomi standardı
ERAS uyumu ≥%70
Multidisipliner tümör konseyi kararı
Yüksek volümlü merkez deneyimi
Erken oral beslenme protokolü
Bireyselleştirilmiş nutrisyonel destek

10. Beslenme ve Nutrisyonel Destek

Sürveyans planı beslenme ve nutrisyonel destek bağlamında ilk 2 yıl 3 ayda bir, 3-5. yıllarda 6 ayda bir klinik muayene, tümör belirteçleri (CEA, CA 19-9, CA 72-4), kontrastlı BT, endoskopi, hemogram, B12, ferritin, D vitamini, kalsiyum, albümin ve protein elektroforezini kapsar. Rekürrens çoğunlukla ilk 2 yılda görülür; lokorejyonel, peritoneal ve hematojen yayılım paternleri farklı izlem stratejileri gerektirir.

Adjuvan ve neoadjuvan tedavi planlaması beslenme ve nutrisyonel destek bağlamında FLOT (5-FU, lökovorin, oksaliplatin, dosetaksel) rejimini standart neoadjuvan tedavi olarak kabul eder (FLOT4-AIO çalışması, %50 patolojik tam yanıt artışı). Adjuvan dönemde S-1 (Asya verisi, ACTS-GC), CAPOX (CLASSIC), nivolumab (ATTRACTION-5), trastuzumab (HER2+) ve pembrolizumab (KEYNOTE-585) seçenekleri evre, moleküler profil ve hasta performansına göre belirlenir.

Mide cerrahisinde beslenme ve nutrisyonel destek adımı; endoskopik biyopsi, EUS ile T ve N evrelemesi, kontrastlı toraks-abdomen-pelvis BT, PET-BT (özellikle ileri evrede), diagnostik laparoskopi ve peritoneal yıkama sitolojisini kapsayan kapsamlı bir evreleme algoritmasıyla bütünleşir. R0 rezeksiyon hedefi, D2 lenfadenektomi standardı ve proksimal-distal cerrahi sınır mesafeleri (Lauren intestinal için ≥5 cm, diffüz için ≥8 cm) bu aşamada planlanır.

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. Beslenme ve Nutrisyonel Destek bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

Yaşam kalitesi açısından beslenme ve nutrisyonel destek sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

11. Komplikasyonların Önlenmesi ve Yönetimi

Yaşam kalitesi açısından komplikasyonların önlenmesi ve yönetimi sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

Adjuvan ve neoadjuvan tedavi planlaması komplikasyonların önlenmesi ve yönetimi bağlamında FLOT (5-FU, lökovorin, oksaliplatin, dosetaksel) rejimini standart neoadjuvan tedavi olarak kabul eder (FLOT4-AIO çalışması, %50 patolojik tam yanıt artışı). Adjuvan dönemde S-1 (Asya verisi, ACTS-GC), CAPOX (CLASSIC), nivolumab (ATTRACTION-5), trastuzumab (HER2+) ve pembrolizumab (KEYNOTE-585) seçenekleri evre, moleküler profil ve hasta performansına göre belirlenir.

Hasta odaklı yaklaşımda komplikasyonların önlenmesi ve yönetimi başlığı; bilgilendirilmiş onam, paylaşımlı karar verme, beklenti yönetimi, refakatçi planlaması, ev ortamı düzenlemesi ve postoperatif rehabilitasyon hedeflerini içerir. Hastaya planlanan girişim (total veya subtotal gastrektomi), rekonstrüksiyon tipi (Roux-en-Y, Billroth I, Billroth II, özefagojejunostomi), beklenen hastane yatış süresi, drenaj yönetimi, beslenme jejunostomisi gerekliliği ve uzun dönem nutrisyonel takip detaylı şekilde anlatılır.

Komplikasyon spektrumu komplikasyonların önlenmesi ve yönetimi bağlamında; anastomoz kaçağı (%2-8), duodenal güdük kaçağı, intraabdominal abse, postoperatif kanama, pankreatit, pankreatik fistül, şilöz asit, gastroparezi, dumping sendromu, marjinal ülser, internal herniasyon, kronik anemi, B12 ve demir eksikliği, osteoporoz ve sekonder hiperparatiroidizmi kapsar. Erken tanı için CRP trajektörisi (POD 3-5), prokalsitonin, drenaj amilaz seviyesi ve kontrastlı BT belirleyicidir.

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. Komplikasyonların Önlenmesi ve Yönetimi bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

12. Multidisipliner Onkolojik Yaklaşım

Nutrisyonel destek multidisipliner onkolojik yaklaşım bağlamında preoperatif immunonutrisyon (arginin, omega-3, nükleotid), perioperatif total enerji hedefi (25-30 kkal/kg/gün), protein hedefi (1.2-1.5 g/kg/gün), erken enteral beslenme (POD 1 berrak sıvı, POD 2-3 yarı katı), gerektiğinde besleyici jejunostomi (özellikle total gastrektomi sonrası), B12 ömür boyu IM/oral replasmanı, demir, D vitamini, kalsiyum ve folat takibini kapsar. Postoperatif erken dönemde küçük-sık öğün, sıvıların yemekten 30 dk önce/sonra alınması ve protein öncelikli plan önerilir.

Multidisipliner Onkolojik Yaklaşım aşamasında hekim ekip kompozisyonu; deneyimli üst GİS cerrahı, medikal onkolog, radyasyon onkoloğu, patolog, radyolog, anestezi uzmanı, yoğun bakım ekibi, klinik diyetisyen, psiko-onkolog, stomaterapi hemşiresi, fizyoterapist ve sosyal hizmet uzmanından oluşur. Yüksek volümlü merkez (yıllık ≥25 gastrektomi) tanımı ile mortalite ve major morbidite anlamlı düşer.

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. Multidisipliner Onkolojik Yaklaşım bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

Yaşam kalitesi açısından multidisipliner onkolojik yaklaşım sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

Multidisipliner Onkolojik Yaklaşım aşamasında mide kanseri cerrahisi nedir? tedavi sürecindeki rolü ve önemi sorusunun klinik karşılığı; mide adenokarsinomu, GIST, nöroendokrin tümörler ve nadir patolojilerin cerrahi yönetiminde net bir karar matrisi kurar. JGCA 2023, NCCN 2024, ESMO 2024, WSES 2020, SAGES 2021 ve ERAS Society 2023 kılavuzları ışığında değerlendirilen hastalarda Charlson komorbidite indeksi, ECOG performans skoru, NRS-2002 nutrisyonel risk skoru, ASA sınıfı, sarkopeni indeksi ve frailty değerlendirmesi birlikte yorumlanır; bu çok değişkenli analiz, perioperatif morbiditeyi ve uzun dönem onkolojik sonuçları doğrudan belirler.

R0 rezeksiyon hedefi
D2 lenfadenektomi standardı
ERAS uyumu ≥%70
Multidisipliner tümör konseyi kararı
Yüksek volümlü merkez deneyimi
Erken oral beslenme protokolü
Bireyselleştirilmiş nutrisyonel destek

13. Adjuvan ve Neoadjuvan Tedaviler

Yaşam kalitesi açısından adjuvan ve neoadjuvan tedaviler sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

Hasta odaklı yaklaşımda adjuvan ve neoadjuvan tedaviler başlığı; bilgilendirilmiş onam, paylaşımlı karar verme, beklenti yönetimi, refakatçi planlaması, ev ortamı düzenlemesi ve postoperatif rehabilitasyon hedeflerini içerir. Hastaya planlanan girişim (total veya subtotal gastrektomi), rekonstrüksiyon tipi (Roux-en-Y, Billroth I, Billroth II, özefagojejunostomi), beklenen hastane yatış süresi, drenaj yönetimi, beslenme jejunostomisi gerekliliği ve uzun dönem nutrisyonel takip detaylı şekilde anlatılır.

Minimal invaziv cerrahi (laparoskopik, robotik) yaklaşımda adjuvan ve neoadjuvan tedaviler açısından KLASS-01, KLASS-02, JLSSG0901, CLASS-01 ve STOMACH trial verileri; deneyimli ellerde açık cerrahiyle karşılaştırılabilir onkolojik sonuçlar, daha az kan kaybı, daha kısa hastane yatışı, daha hızlı oral beslenme ve daha düşük yara komplikasyonu sağlandığını göstermiştir. Robotik platform (da Vinci Xi/SP) özellikle ileri yaş, obez ve daha önce abdominal cerrahi geçirmiş hastalarda artiküle enstrüman avantajı sunar.

Adjuvan ve neoadjuvan tedavi planlaması adjuvan ve neoadjuvan tedaviler bağlamında FLOT (5-FU, lökovorin, oksaliplatin, dosetaksel) rejimini standart neoadjuvan tedavi olarak kabul eder (FLOT4-AIO çalışması, %50 patolojik tam yanıt artışı). Adjuvan dönemde S-1 (Asya verisi, ACTS-GC), CAPOX (CLASSIC), nivolumab (ATTRACTION-5), trastuzumab (HER2+) ve pembrolizumab (KEYNOTE-585) seçenekleri evre, moleküler profil ve hasta performansına göre belirlenir.

Nutrisyonel destek adjuvan ve neoadjuvan tedaviler bağlamında preoperatif immunonutrisyon (arginin, omega-3, nükleotid), perioperatif total enerji hedefi (25-30 kkal/kg/gün), protein hedefi (1.2-1.5 g/kg/gün), erken enteral beslenme (POD 1 berrak sıvı, POD 2-3 yarı katı), gerektiğinde besleyici jejunostomi (özellikle total gastrektomi sonrası), B12 ömür boyu IM/oral replasmanı, demir, D vitamini, kalsiyum ve folat takibini kapsar. Postoperatif erken dönemde küçük-sık öğün, sıvıların yemekten 30 dk önce/sonra alınması ve protein öncelikli plan önerilir.

14. Uzun Dönem Takip ve Sürveyans

Onkolojik radikallik açısından uzun dönem takip ve sürveyans adımında D2 lenfadenektomi; istasyon 1-12 (perigastrik + sol gastrik + ortak hepatik + çölyak + splenik arter + hepatoduodenal ligaman) lenf nodlarını içerir. JGCA 2023 kılavuzunda minimum 16 lenf nodu çıkarımı zorunluyken, optimal sayı ≥25-30 olarak kabul edilir. Lenf nodu oranı (LNR) ve metastatik nod sayısı uzun dönem sağkalımın bağımsız prediktörleridir.

Hasta eğitimi uzun dönem takip ve sürveyans aşamasında video destekli onam, yazılı bilgilendirme broşürü, hemşire eşliğinde simulasyon, beslenme okulu, stoma bakım eğitimi, ağrı yönetimi protokolü ve telefon-takip programı içerir. Health literacy düzeyine uygun materyaller, REALM-R ve SAHL-T gibi ölçeklerle ölçülerek bireyselleştirilir.

Komplikasyon spektrumu uzun dönem takip ve sürveyans bağlamında; anastomoz kaçağı (%2-8), duodenal güdük kaçağı, intraabdominal abse, postoperatif kanama, pankreatit, pankreatik fistül, şilöz asit, gastroparezi, dumping sendromu, marjinal ülser, internal herniasyon, kronik anemi, B12 ve demir eksikliği, osteoporoz ve sekonder hiperparatiroidizmi kapsar. Erken tanı için CRP trajektörisi (POD 3-5), prokalsitonin, drenaj amilaz seviyesi ve kontrastlı BT belirleyicidir.

Minimal invaziv cerrahi (laparoskopik, robotik) yaklaşımda uzun dönem takip ve sürveyans açısından KLASS-01, KLASS-02, JLSSG0901, CLASS-01 ve STOMACH trial verileri; deneyimli ellerde açık cerrahiyle karşılaştırılabilir onkolojik sonuçlar, daha az kan kaybı, daha kısa hastane yatışı, daha hızlı oral beslenme ve daha düşük yara komplikasyonu sağlandığını göstermiştir. Robotik platform (da Vinci Xi/SP) özellikle ileri yaş, obez ve daha önce abdominal cerrahi geçirmiş hastalarda artiküle enstrüman avantajı sunar.

Yaşam kalitesi açısından uzun dönem takip ve sürveyans sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

15. Yaşam Kalitesi ve Psikososyal Destek

Karar matrisinde yaşam kalitesi ve psikososyal destek adımı; nomogramlar (MSKCC gastric cancer nomogram), prognostik skorlar (CONUT, GPS, PNI), genomik imzalar ve AI-destekli risk modelleri ile zenginleştirilir. Bu araçlar hastaya bireysel sağkalım olasılığını sayısal olarak sunar ve tedavi yoğunluğunun kalibrasyonunu sağlar.

Minimal invaziv cerrahi (laparoskopik, robotik) yaklaşımda yaşam kalitesi ve psikososyal destek açısından KLASS-01, KLASS-02, JLSSG0901, CLASS-01 ve STOMACH trial verileri; deneyimli ellerde açık cerrahiyle karşılaştırılabilir onkolojik sonuçlar, daha az kan kaybı, daha kısa hastane yatışı, daha hızlı oral beslenme ve daha düşük yara komplikasyonu sağlandığını göstermiştir. Robotik platform (da Vinci Xi/SP) özellikle ileri yaş, obez ve daha önce abdominal cerrahi geçirmiş hastalarda artiküle enstrüman avantajı sunar.

Komplikasyon spektrumu yaşam kalitesi ve psikososyal destek bağlamında; anastomoz kaçağı (%2-8), duodenal güdük kaçağı, intraabdominal abse, postoperatif kanama, pankreatit, pankreatik fistül, şilöz asit, gastroparezi, dumping sendromu, marjinal ülser, internal herniasyon, kronik anemi, B12 ve demir eksikliği, osteoporoz ve sekonder hiperparatiroidizmi kapsar. Erken tanı için CRP trajektörisi (POD 3-5), prokalsitonin, drenaj amilaz seviyesi ve kontrastlı BT belirleyicidir.

Yaşam Kalitesi ve Psikososyal Destek sürecinde ERAS Society 2023 mide cerrahisi rehberi; preoperatif karbonhidrat yüklemesi, nazogastrik tüpün rutin kullanılmaması, çok modlu analjezi (TAP blok, epidural, gabapentinoid, asetaminofen), erken oral beslenme (POD 1), erken mobilizasyon, hedefe yönelik sıvı tedavisi (GDFT), normoterminin korunması ve VTE profilaksisi gibi bileşenleri içerir. ERAS uyumu %70 üzerine çıktığında hastane yatış süresi ortalama 2-3 gün kısalır.

Hasta odaklı yaklaşımda yaşam kalitesi ve psikososyal destek başlığı; bilgilendirilmiş onam, paylaşımlı karar verme, beklenti yönetimi, refakatçi planlaması, ev ortamı düzenlemesi ve postoperatif rehabilitasyon hedeflerini içerir. Hastaya planlanan girişim (total veya subtotal gastrektomi), rekonstrüksiyon tipi (Roux-en-Y, Billroth I, Billroth II, özefagojejunostomi), beklenen hastane yatış süresi, drenaj yönetimi, beslenme jejunostomisi gerekliliği ve uzun dönem nutrisyonel takip detaylı şekilde anlatılır.

R0 rezeksiyon hedefi
D2 lenfadenektomi standardı
ERAS uyumu ≥%70
Multidisipliner tümör konseyi kararı
Yüksek volümlü merkez deneyimi
Erken oral beslenme protokolü
Bireyselleştirilmiş nutrisyonel destek

16. Kanıt Düzeyi ve Güncel Kılavuzlar

Hasta eğitimi kanıt düzeyi ve güncel kılavuzlar aşamasında video destekli onam, yazılı bilgilendirme broşürü, hemşire eşliğinde simulasyon, beslenme okulu, stoma bakım eğitimi, ağrı yönetimi protokolü ve telefon-takip programı içerir. Health literacy düzeyine uygun materyaller, REALM-R ve SAHL-T gibi ölçeklerle ölçülerek bireyselleştirilir.

Mide cerrahisinde kanıt düzeyi ve güncel kılavuzlar adımı; endoskopik biyopsi, EUS ile T ve N evrelemesi, kontrastlı toraks-abdomen-pelvis BT, PET-BT (özellikle ileri evrede), diagnostik laparoskopi ve peritoneal yıkama sitolojisini kapsayan kapsamlı bir evreleme algoritmasıyla bütünleşir. R0 rezeksiyon hedefi, D2 lenfadenektomi standardı ve proksimal-distal cerrahi sınır mesafeleri (Lauren intestinal için ≥5 cm, diffüz için ≥8 cm) bu aşamada planlanır.

Kanıt Düzeyi ve Güncel Kılavuzlar aşamasında hekim ekip kompozisyonu; deneyimli üst GİS cerrahı, medikal onkolog, radyasyon onkoloğu, patolog, radyolog, anestezi uzmanı, yoğun bakım ekibi, klinik diyetisyen, psiko-onkolog, stomaterapi hemşiresi, fizyoterapist ve sosyal hizmet uzmanından oluşur. Yüksek volümlü merkez (yıllık ≥25 gastrektomi) tanımı ile mortalite ve major morbidite anlamlı düşer.

Hasta odaklı yaklaşımda kanıt düzeyi ve güncel kılavuzlar başlığı; bilgilendirilmiş onam, paylaşımlı karar verme, beklenti yönetimi, refakatçi planlaması, ev ortamı düzenlemesi ve postoperatif rehabilitasyon hedeflerini içerir. Hastaya planlanan girişim (total veya subtotal gastrektomi), rekonstrüksiyon tipi (Roux-en-Y, Billroth I, Billroth II, özefagojejunostomi), beklenen hastane yatış süresi, drenaj yönetimi, beslenme jejunostomisi gerekliliği ve uzun dönem nutrisyonel takip detaylı şekilde anlatılır.

17. Hasta Eğitimi ve Paylaşımlı Karar Verme

Cerrahi karar verme sürecinde tümör lokalizasyonu (kardiya, fundus, korpus, antrum, pilor), histolojik subtip (Lauren intestinal/diffüz, WHO papiller, müsinöz, taşlı yüzük hücreli), moleküler profil (HER2 amplifikasyonu, PD-L1 CPS, MSI-H/dMMR, EBV pozitifliği), klinik evre (cTNM 8. baskı AJCC), peritoneal sitoloji ve laparoskopik stagingten elde edilen veriler birlikte değerlendirilir. Hasta Eğitimi ve Paylaşımlı Karar Verme bağlamında multidisipliner tümör konseyi (MDT) kararı altın standarttır.

Yaşam kalitesi açısından hasta eğitimi ve paylaşımlı karar verme sürecinde EORTC QLQ-C30, QLQ-STO22, FACT-Ga ve EQ-5D ölçekleri rutin olarak kullanılır. Dumping sendromu, regürjitasyon, erken doyma, ishal, kilo kaybı ve fatigue en sık raporlanan semptomlardır. Diyetisyen, psiko-onkoloji, fizyoterapi ve sosyal hizmet desteği multidisipliner bakımın ayrılmaz parçalarıdır. Gerekirse oktreotid, asarbose ve diyet modifikasyonu ile dumping sendromu kontrol altına alınır.

Hasta Eğitimi ve Paylaşımlı Karar Verme sürecinde ERAS Society 2023 mide cerrahisi rehberi; preoperatif karbonhidrat yüklemesi, nazogastrik tüpün rutin kullanılmaması, çok modlu analjezi (TAP blok, epidural, gabapentinoid, asetaminofen), erken oral beslenme (POD 1), erken mobilizasyon, hedefe yönelik sıvı tedavisi (GDFT), normoterminin korunması ve VTE profilaksisi gibi bileşenleri içerir. ERAS uyumu %70 üzerine çıktığında hastane yatış süresi ortalama 2-3 gün kısalır.

Nutrisyonel destek hasta eğitimi ve paylaşımlı karar verme bağlamında preoperatif immunonutrisyon (arginin, omega-3, nükleotid), perioperatif total enerji hedefi (25-30 kkal/kg/gün), protein hedefi (1.2-1.5 g/kg/gün), erken enteral beslenme (POD 1 berrak sıvı, POD 2-3 yarı katı), gerektiğinde besleyici jejunostomi (özellikle total gastrektomi sonrası), B12 ömür boyu IM/oral replasmanı, demir, D vitamini, kalsiyum ve folat takibini kapsar. Postoperatif erken dönemde küçük-sık öğün, sıvıların yemekten 30 dk önce/sonra alınması ve protein öncelikli plan önerilir.

Minimal invaziv cerrahi (laparoskopik, robotik) yaklaşımda hasta eğitimi ve paylaşımlı karar verme açısından KLASS-01, KLASS-02, JLSSG0901, CLASS-01 ve STOMACH trial verileri; deneyimli ellerde açık cerrahiyle karşılaştırılabilir onkolojik sonuçlar, daha az kan kaybı, daha kısa hastane yatışı, daha hızlı oral beslenme ve daha düşük yara komplikasyonu sağlandığını göstermiştir. Robotik platform (da Vinci Xi/SP) özellikle ileri yaş, obez ve daha önce abdominal cerrahi geçirmiş hastalarda artiküle enstrüman avantajı sunar.

18. Sonuç ve Klinik Mesajlar

Karar matrisinde sonuç ve klinik mesajlar adımı; nomogramlar (MSKCC gastric cancer nomogram), prognostik skorlar (CONUT, GPS, PNI), genomik imzalar ve AI-destekli risk modelleri ile zenginleştirilir. Bu araçlar hastaya bireysel sağkalım olasılığını sayısal olarak sunar ve tedavi yoğunluğunun kalibrasyonunu sağlar.

Komplikasyon spektrumu sonuç ve klinik mesajlar bağlamında; anastomoz kaçağı (%2-8), duodenal güdük kaçağı, intraabdominal abse, postoperatif kanama, pankreatit, pankreatik fistül, şilöz asit, gastroparezi, dumping sendromu, marjinal ülser, internal herniasyon, kronik anemi, B12 ve demir eksikliği, osteoporoz ve sekonder hiperparatiroidizmi kapsar. Erken tanı için CRP trajektörisi (POD 3-5), prokalsitonin, drenaj amilaz seviyesi ve kontrastlı BT belirleyicidir.

Sonuç ve Klinik Mesajlar aşamasında hekim ekip kompozisyonu; deneyimli üst GİS cerrahı, medikal onkolog, radyasyon onkoloğu, patolog, radyolog, anestezi uzmanı, yoğun bakım ekibi, klinik diyetisyen, psiko-onkolog, stomaterapi hemşiresi, fizyoterapist ve sosyal hizmet uzmanından oluşur. Yüksek volümlü merkez (yıllık ≥25 gastrektomi) tanımı ile mortalite ve major morbidite anlamlı düşer.

Minimal invaziv cerrahi (laparoskopik, robotik) yaklaşımda sonuç ve klinik mesajlar açısından KLASS-01, KLASS-02, JLSSG0901, CLASS-01 ve STOMACH trial verileri; deneyimli ellerde açık cerrahiyle karşılaştırılabilir onkolojik sonuçlar, daha az kan kaybı, daha kısa hastane yatışı, daha hızlı oral beslenme ve daha düşük yara komplikasyonu sağlandığını göstermiştir. Robotik platform (da Vinci Xi/SP) özellikle ileri yaş, obez ve daha önce abdominal cerrahi geçirmiş hastalarda artiküle enstrüman avantajı sunar.

Sonuç ve Klinik Mesajlar sürecinde ERAS Society 2023 mide cerrahisi rehberi; preoperatif karbonhidrat yüklemesi, nazogastrik tüpün rutin kullanılmaması, çok modlu analjezi (TAP blok, epidural, gabapentinoid, asetaminofen), erken oral beslenme (POD 1), erken mobilizasyon, hedefe yönelik sıvı tedavisi (GDFT), normoterminin korunması ve VTE profilaksisi gibi bileşenleri içerir. ERAS uyumu %70 üzerine çıktığında hastane yatış süresi ortalama 2-3 gün kısalır.

R0 rezeksiyon hedefi
D2 lenfadenektomi standardı
ERAS uyumu ≥%70
Multidisipliner tümör konseyi kararı
Yüksek volümlü merkez deneyimi
Erken oral beslenme protokolü
Bireyselleştirilmiş nutrisyonel destek

Sık Sorulan Sorular

Mide kanseri cerrahisi ne kadar sürer?

Genellikle 3-5 saat arasıdır; total gastrektomi ve D2 lenfadenektomi süresi 4-6 saate uzayabilir. Robotik platformda kurulum dahil 5-6 saat tipiktir.

Hastanede ne kadar kalınır?

ERAS uyumlu merkezlerde laparoskopik/robotik subtotal gastrektomi sonrası 5-7 gün, total gastrektomi sonrası 7-10 gün ortalama yatış süresidir.

Ameliyat sonrası kemoterapi gerekir mi?

Patolojik evreye göre değişir; lokal ileri evrede neoadjuvan + adjuvan FLOT, T2 üzerinde ve nod pozitif olgularda adjuvan tedavi standarttır.

Tekrarlama riski nedir?

Evre I'de 5 yıllık rekürrens riski %10 altında, evre III'te %40-60 aralığındadır. Risk; T evresi, lenf nodu pozitifliği, LVI, perinöral invazyon ve cerrahi sınır durumuna bağlıdır.

B12 takviyesi ömür boyu gerekir mi?

Total gastrektomi sonrası intrinsik faktör üretimi durduğu için ömür boyu B12 (IM aylık veya yüksek doz oral) zorunludur.

Sonuç

Mide Kanseri Cerrahisi Nedir? Tedavi Sürecindeki Rolü ve Önemi kapsamında verilen kararlar; deneyimli ekip, doğru evreleme, R0 rezeksiyon, D2 lenfadenektomi, ERAS uyumu ve uzun dönem nutrisyonel takip birlikte ele alındığında en iyi onkolojik ve fonksiyonel sonuçları verir. Detaylı bilgi için Mide Kanseri Cerrahisi sayfamızı ziyaret edin; multidisipliner rehberlik için Klinik Uzmanı kaynaklarımızdan yararlanın.

Mide Kanseri Cerrahisi Nedir? Tedavi Sürecindeki Rolü ve Önemi