Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon — 2026 yılı EAES, WSES, ASH, BSH, AAST ve TCD kılavuzlarına dayalı, hekim onaylı, uzun-form, kanıta dayalı dalak cerrahisi rehberi. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tedavi kararınız için mutlaka bir genel cerraha ve hematoloğa danışın.

İçindekiler

• 2026 Kılavuzları ve Kanıta Dayalı Yaklaşım
• Dalak Anatomisi ve İmmün Fonksiyonu
• Endikasyonlar ve Kontrendikasyonlar
• Preoperatif Değerlendirme ve Aşılama Protokolü
• Görüntüleme (USG, Kontrastlı BT, MR, PET-BT)
• Cerrahi Teknik: Adım Adım
• Minimal İnvaziv ve Robotik Yaklaşımlar
• Splenik Pedikül Kontrolü ve Enerji Cihazları
• Anestezi ve Perioperatif Yönetim
• Komplikasyonlar (Kanama, OPSI, Tromboz) ve Önleme
• Postoperatif Bakım ve ERAS Protokolü
• İmmünolojik Sonuçlar ve Aşılama Takibi
• Multidisipliner Yaklaşım (Hematoloji, Onkoloji, Travma)
• Hasta Deneyimi ve Karar Paylaşımı
• Sık Sorulan Sorular ve Yanıtları
• Türkiye ve Dünya İstatistikleri (2026)
• Yapay Zeka, 3D Planlama ve Radiomics
• Güncel Klinik Çalışmalar (SPLENIQ, LSPLEN, TARE-Spleen, ASH-ITP 2019/2024)
• Sonuç ve Uzman Görüşü

2026 Kılavuzları ve Kanıta Dayalı Yaklaşım

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (WSES 2024), American Society of Hematology (ASH 2019/2024), British Society for Haematology (BSH), International Consensus Report on ITP (2019 güncellemesi), American Association for the Surgery of Trauma (AAST 2018) ve Türk Cerrahi Derneği (TCD 2025) kılavuzları temel referans alınmaktadır. Bu kılavuzlar; splenektomi endikasyonlarını, dalak koruyucu cerrahi ilkelerini, travmada non-operatif yönetim algoritmalarını, preoperatif aşılama zamanlamasını ve postoperatif OPSI (overwhelming post-splenectomy infection) önlemlerini kanıta dayalı düzeyde standardize etmiştir.

2026 Kılavuzları ve Kanıta Dayalı Yaklaşım açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit, hemoglobin, retikulosit sayısı), kemik iliği rezervi, immünsüpresif tedaviler ve enfeksiyon öyküsü dikkatle değerlendirilir. İTP olgularında birinci basamak steroid ve IVIG sonrası ikinci basamakta trombopoietin reseptör agonistleri (eltrombopag, romiplostim) ve rituksimab denendikten sonra dirençli olgularda splenektomi 12-24 aylık gözlem sonrası planlanır; ASH 2019 kılavuzu artık splenektomiyi ikinci veya üçüncü sıradan çıkarıp bireyselleştirilmiş karar önermektedir.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

• Anahtar nokta 1: 2026 Kılavuzları ve Kanıta Dayalı Yaklaşım açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik para...
• Anahtar nokta 2: Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta ö...
• Anahtar nokta 3: Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic...
• Anahtar nokta 4: Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: int...
• Anahtar nokta 5: Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün)...
• Anahtar nokta 6: Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitim...

“2026 Kılavuzları ve Kanıta Dayalı Yaklaşım — Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde preoperatif aşılama, deneyimli merkez seçimi ve postoperatif OPSI eğitimi; ömür boyu enfeksiyon riskini %70-80 azaltır, yaşam kalitesini belirgin biçimde artırır.” — TCD 2026 Uzlaşı Raporu

Dalak Anatomisi ve İmmün Fonksiyonu

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonlarının benign/malign ayrımı ve lenfoma alt tipi tahmini; 2) travma olgularında AAST derecelendirmesinin otomatik yapılması ve non-operatif yönetim başarısı tahmini; 3) 3D volumetri ile parsiyel splenektomi planlaması ve rezidü fonksiyonel dalak hacminin tahmini. FDA/CE onaylı bazı yazılımlar (Spleen-AI, TraumaScan) high-volume travma merkezlerinde klinik entegrasyonu tamamlamıştır.

Endikasyonlar ve Kontrendikasyonlar

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonlarının benign/malign ayrımı ve lenfoma alt tipi tahmini; 2) travma olgularında AAST derecelendirmesinin otomatik yapılması ve non-operatif yönetim başarısı tahmini; 3) 3D volumetri ile parsiyel splenektomi planlaması ve rezidü fonksiyonel dalak hacminin tahmini. FDA/CE onaylı bazı yazılımlar (Spleen-AI, TraumaScan) high-volume travma merkezlerinde klinik entegrasyonu tamamlamıştır.

Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma splenektomilerinin %30-40'ı non-operatif yönetim ve anjioembolizasyon ile tamamen önlenebilmektedir. SGK 2026 SUT güncellemesinde laparoskopik ve robotik splenektomi işlem kodları ile splenektomi öncesi aşılama paket kodları güncellenmiştir. TCD sertifikalı yüksek hacimli merkezlerde perioperatif mortalite %1 altına, OPSI insidansı %0.3-0.5’e inmiştir.

Endikasyonlar ve Kontrendikasyonlar ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Spleen (splenik arter embolizasyonu ile splenektomi kombinasyonu), ASH-ITP 2019 ve 2024 güncelleme, WSES 2024 splenik travma güncellemesi, EAST (Eastern Association for the Surgery of Trauma) 2023 splenik yaralanma kılavuzu, PPPS-1 (parsiyel vs total splenektomi pediyatrik) ve OPSI-REG uluslararası kayıt çalışmalarını içerir. Bu çalışmalar; deneyimli merkezlerde laparoskopik/robotik yaklaşımların açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iş başı dönüş sağladığını ortaya koymuştur.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (WSES 2024), American Society of Hematology (ASH 2019/2024), British Society for Haematology (BSH), International Consensus Report on ITP (2019 güncellemesi), American Association for the Surgery of Trauma (AAST 2018) ve Türk Cerrahi Derneği (TCD 2025) kılavuzları temel referans alınmaktadır. Bu kılavuzlar; splenektomi endikasyonlarını, dalak koruyucu cerrahi ilkelerini, travmada non-operatif yönetim algoritmalarını, preoperatif aşılama zamanlamasını ve postoperatif OPSI (overwhelming post-splenectomy infection) önlemlerini kanıta dayalı düzeyde standardize etmiştir.

Preoperatif Değerlendirme ve Aşılama Protokolü

Preoperatif Değerlendirme ve Aşılama Protokolü ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Spleen (splenik arter embolizasyonu ile splenektomi kombinasyonu), ASH-ITP 2019 ve 2024 güncelleme, WSES 2024 splenik travma güncellemesi, EAST (Eastern Association for the Surgery of Trauma) 2023 splenik yaralanma kılavuzu, PPPS-1 (parsiyel vs total splenektomi pediyatrik) ve OPSI-REG uluslararası kayıt çalışmalarını içerir. Bu çalışmalar; deneyimli merkezlerde laparoskopik/robotik yaklaşımların açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iş başı dönüş sağladığını ortaya koymuştur.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (WSES 2024), American Society of Hematology (ASH 2019/2024), British Society for Haematology (BSH), International Consensus Report on ITP (2019 güncellemesi), American Association for the Surgery of Trauma (AAST 2018) ve Türk Cerrahi Derneği (TCD 2025) kılavuzları temel referans alınmaktadır. Bu kılavuzlar; splenektomi endikasyonlarını, dalak koruyucu cerrahi ilkelerini, travmada non-operatif yönetim algoritmalarını, preoperatif aşılama zamanlamasını ve postoperatif OPSI (overwhelming post-splenectomy infection) önlemlerini kanıta dayalı düzeyde standardize etmiştir.

Preoperatif Değerlendirme ve Aşılama Protokolü açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit, hemoglobin, retikulosit sayısı), kemik iliği rezervi, immünsüpresif tedaviler ve enfeksiyon öyküsü dikkatle değerlendirilir. İTP olgularında birinci basamak steroid ve IVIG sonrası ikinci basamakta trombopoietin reseptör agonistleri (eltrombopag, romiplostim) ve rituksimab denendikten sonra dirençli olgularda splenektomi 12-24 aylık gözlem sonrası planlanır; ASH 2019 kılavuzu artık splenektomiyi ikinci veya üçüncü sıradan çıkarıp bireyselleştirilmiş karar önermektedir.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

• Anahtar nokta 1: Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: int...
• Anahtar nokta 2: Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün)...
• Anahtar nokta 3: Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitim...
• Anahtar nokta 4: Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonların...
• Anahtar nokta 5: Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma sple...
• Anahtar nokta 6: Preoperatif Değerlendirme ve Aşılama Protokolü ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparosko...

Görüntüleme (USG, Kontrastlı BT, MR, PET-BT)

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

“Görüntüleme (USG, Kontrastlı BT, MR, PET-BT) — Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde preoperatif aşılama, deneyimli merkez seçimi ve postoperatif OPSI eğitimi; ömür boyu enfeksiyon riskini %70-80 azaltır, yaşam kalitesini belirgin biçimde artırır.” — TCD 2026 Uzlaşı Raporu

Cerrahi Teknik: Adım Adım

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonlarının benign/malign ayrımı ve lenfoma alt tipi tahmini; 2) travma olgularında AAST derecelendirmesinin otomatik yapılması ve non-operatif yönetim başarısı tahmini; 3) 3D volumetri ile parsiyel splenektomi planlaması ve rezidü fonksiyonel dalak hacminin tahmini. FDA/CE onaylı bazı yazılımlar (Spleen-AI, TraumaScan) high-volume travma merkezlerinde klinik entegrasyonu tamamlamıştır.

Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma splenektomilerinin %30-40'ı non-operatif yönetim ve anjioembolizasyon ile tamamen önlenebilmektedir. SGK 2026 SUT güncellemesinde laparoskopik ve robotik splenektomi işlem kodları ile splenektomi öncesi aşılama paket kodları güncellenmiştir. TCD sertifikalı yüksek hacimli merkezlerde perioperatif mortalite %1 altına, OPSI insidansı %0.3-0.5’e inmiştir.

Cerrahi Teknik: Adım Adım ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Spleen (splenik arter embolizasyonu ile splenektomi kombinasyonu), ASH-ITP 2019 ve 2024 güncelleme, WSES 2024 splenik travma güncellemesi, EAST (Eastern Association for the Surgery of Trauma) 2023 splenik yaralanma kılavuzu, PPPS-1 (parsiyel vs total splenektomi pediyatrik) ve OPSI-REG uluslararası kayıt çalışmalarını içerir. Bu çalışmalar; deneyimli merkezlerde laparoskopik/robotik yaklaşımların açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iş başı dönüş sağladığını ortaya koymuştur.

Minimal İnvaziv ve Robotik Yaklaşımlar

Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma splenektomilerinin %30-40'ı non-operatif yönetim ve anjioembolizasyon ile tamamen önlenebilmektedir. SGK 2026 SUT güncellemesinde laparoskopik ve robotik splenektomi işlem kodları ile splenektomi öncesi aşılama paket kodları güncellenmiştir. TCD sertifikalı yüksek hacimli merkezlerde perioperatif mortalite %1 altına, OPSI insidansı %0.3-0.5’e inmiştir.

Minimal İnvaziv ve Robotik Yaklaşımlar ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Spleen (splenik arter embolizasyonu ile splenektomi kombinasyonu), ASH-ITP 2019 ve 2024 güncelleme, WSES 2024 splenik travma güncellemesi, EAST (Eastern Association for the Surgery of Trauma) 2023 splenik yaralanma kılavuzu, PPPS-1 (parsiyel vs total splenektomi pediyatrik) ve OPSI-REG uluslararası kayıt çalışmalarını içerir. Bu çalışmalar; deneyimli merkezlerde laparoskopik/robotik yaklaşımların açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iş başı dönüş sağladığını ortaya koymuştur.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (WSES 2024), American Society of Hematology (ASH 2019/2024), British Society for Haematology (BSH), International Consensus Report on ITP (2019 güncellemesi), American Association for the Surgery of Trauma (AAST 2018) ve Türk Cerrahi Derneği (TCD 2025) kılavuzları temel referans alınmaktadır. Bu kılavuzlar; splenektomi endikasyonlarını, dalak koruyucu cerrahi ilkelerini, travmada non-operatif yönetim algoritmalarını, preoperatif aşılama zamanlamasını ve postoperatif OPSI (overwhelming post-splenectomy infection) önlemlerini kanıta dayalı düzeyde standardize etmiştir.

Minimal İnvaziv ve Robotik Yaklaşımlar açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit, hemoglobin, retikulosit sayısı), kemik iliği rezervi, immünsüpresif tedaviler ve enfeksiyon öyküsü dikkatle değerlendirilir. İTP olgularında birinci basamak steroid ve IVIG sonrası ikinci basamakta trombopoietin reseptör agonistleri (eltrombopag, romiplostim) ve rituksimab denendikten sonra dirençli olgularda splenektomi 12-24 aylık gözlem sonrası planlanır; ASH 2019 kılavuzu artık splenektomiyi ikinci veya üçüncü sıradan çıkarıp bireyselleştirilmiş karar önermektedir.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

• Anahtar nokta 1: Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonların...
• Anahtar nokta 2: Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma sple...
• Anahtar nokta 3: Minimal İnvaziv ve Robotik Yaklaşımlar ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güve...
• Anahtar nokta 4: Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (W...
• Anahtar nokta 5: Minimal İnvaziv ve Robotik Yaklaşımlar açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametr...
• Anahtar nokta 6: Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta ö...

Splenik Pedikül Kontrolü ve Enerji Cihazları

Splenik Pedikül Kontrolü ve Enerji Cihazları açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit, hemoglobin, retikulosit sayısı), kemik iliği rezervi, immünsüpresif tedaviler ve enfeksiyon öyküsü dikkatle değerlendirilir. İTP olgularında birinci basamak steroid ve IVIG sonrası ikinci basamakta trombopoietin reseptör agonistleri (eltrombopag, romiplostim) ve rituksimab denendikten sonra dirençli olgularda splenektomi 12-24 aylık gözlem sonrası planlanır; ASH 2019 kılavuzu artık splenektomiyi ikinci veya üçüncü sıradan çıkarıp bireyselleştirilmiş karar önermektedir.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Anestezi ve Perioperatif Yönetim

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonlarının benign/malign ayrımı ve lenfoma alt tipi tahmini; 2) travma olgularında AAST derecelendirmesinin otomatik yapılması ve non-operatif yönetim başarısı tahmini; 3) 3D volumetri ile parsiyel splenektomi planlaması ve rezidü fonksiyonel dalak hacminin tahmini. FDA/CE onaylı bazı yazılımlar (Spleen-AI, TraumaScan) high-volume travma merkezlerinde klinik entegrasyonu tamamlamıştır.

Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma splenektomilerinin %30-40'ı non-operatif yönetim ve anjioembolizasyon ile tamamen önlenebilmektedir. SGK 2026 SUT güncellemesinde laparoskopik ve robotik splenektomi işlem kodları ile splenektomi öncesi aşılama paket kodları güncellenmiştir. TCD sertifikalı yüksek hacimli merkezlerde perioperatif mortalite %1 altına, OPSI insidansı %0.3-0.5’e inmiştir.

“Anestezi ve Perioperatif Yönetim — Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde preoperatif aşılama, deneyimli merkez seçimi ve postoperatif OPSI eğitimi; ömür boyu enfeksiyon riskini %70-80 azaltır, yaşam kalitesini belirgin biçimde artırır.” — TCD 2026 Uzlaşı Raporu

Komplikasyonlar (Kanama, OPSI, Tromboz) ve Önleme

Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonlarının benign/malign ayrımı ve lenfoma alt tipi tahmini; 2) travma olgularında AAST derecelendirmesinin otomatik yapılması ve non-operatif yönetim başarısı tahmini; 3) 3D volumetri ile parsiyel splenektomi planlaması ve rezidü fonksiyonel dalak hacminin tahmini. FDA/CE onaylı bazı yazılımlar (Spleen-AI, TraumaScan) high-volume travma merkezlerinde klinik entegrasyonu tamamlamıştır.

Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma splenektomilerinin %30-40'ı non-operatif yönetim ve anjioembolizasyon ile tamamen önlenebilmektedir. SGK 2026 SUT güncellemesinde laparoskopik ve robotik splenektomi işlem kodları ile splenektomi öncesi aşılama paket kodları güncellenmiştir. TCD sertifikalı yüksek hacimli merkezlerde perioperatif mortalite %1 altına, OPSI insidansı %0.3-0.5’e inmiştir.

Komplikasyonlar (Kanama, OPSI, Tromboz) ve Önleme ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Spleen (splenik arter embolizasyonu ile splenektomi kombinasyonu), ASH-ITP 2019 ve 2024 güncelleme, WSES 2024 splenik travma güncellemesi, EAST (Eastern Association for the Surgery of Trauma) 2023 splenik yaralanma kılavuzu, PPPS-1 (parsiyel vs total splenektomi pediyatrik) ve OPSI-REG uluslararası kayıt çalışmalarını içerir. Bu çalışmalar; deneyimli merkezlerde laparoskopik/robotik yaklaşımların açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iş başı dönüş sağladığını ortaya koymuştur.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (WSES 2024), American Society of Hematology (ASH 2019/2024), British Society for Haematology (BSH), International Consensus Report on ITP (2019 güncellemesi), American Association for the Surgery of Trauma (AAST 2018) ve Türk Cerrahi Derneği (TCD 2025) kılavuzları temel referans alınmaktadır. Bu kılavuzlar; splenektomi endikasyonlarını, dalak koruyucu cerrahi ilkelerini, travmada non-operatif yönetim algoritmalarını, preoperatif aşılama zamanlamasını ve postoperatif OPSI (overwhelming post-splenectomy infection) önlemlerini kanıta dayalı düzeyde standardize etmiştir.

Komplikasyonlar (Kanama, OPSI, Tromboz) ve Önleme açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit, hemoglobin, retikulosit sayısı), kemik iliği rezervi, immünsüpresif tedaviler ve enfeksiyon öyküsü dikkatle değerlendirilir. İTP olgularında birinci basamak steroid ve IVIG sonrası ikinci basamakta trombopoietin reseptör agonistleri (eltrombopag, romiplostim) ve rituksimab denendikten sonra dirençli olgularda splenektomi 12-24 aylık gözlem sonrası planlanır; ASH 2019 kılavuzu artık splenektomiyi ikinci veya üçüncü sıradan çıkarıp bireyselleştirilmiş karar önermektedir.

• Anahtar nokta 1: Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (W...
• Anahtar nokta 2: Komplikasyonlar (Kanama, OPSI, Tromboz) ve Önleme açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematoloj...
• Anahtar nokta 3: Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta ö...
• Anahtar nokta 4: Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic...
• Anahtar nokta 5: Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: int...
• Anahtar nokta 6: Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün)...

Postoperatif Bakım ve ERAS Protokolü

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (WSES 2024), American Society of Hematology (ASH 2019/2024), British Society for Haematology (BSH), International Consensus Report on ITP (2019 güncellemesi), American Association for the Surgery of Trauma (AAST 2018) ve Türk Cerrahi Derneği (TCD 2025) kılavuzları temel referans alınmaktadır. Bu kılavuzlar; splenektomi endikasyonlarını, dalak koruyucu cerrahi ilkelerini, travmada non-operatif yönetim algoritmalarını, preoperatif aşılama zamanlamasını ve postoperatif OPSI (overwhelming post-splenectomy infection) önlemlerini kanıta dayalı düzeyde standardize etmiştir.

Postoperatif Bakım ve ERAS Protokolü açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit, hemoglobin, retikulosit sayısı), kemik iliği rezervi, immünsüpresif tedaviler ve enfeksiyon öyküsü dikkatle değerlendirilir. İTP olgularında birinci basamak steroid ve IVIG sonrası ikinci basamakta trombopoietin reseptör agonistleri (eltrombopag, romiplostim) ve rituksimab denendikten sonra dirençli olgularda splenektomi 12-24 aylık gözlem sonrası planlanır; ASH 2019 kılavuzu artık splenektomiyi ikinci veya üçüncü sıradan çıkarıp bireyselleştirilmiş karar önermektedir.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

İmmünolojik Sonuçlar ve Aşılama Takibi

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonlarının benign/malign ayrımı ve lenfoma alt tipi tahmini; 2) travma olgularında AAST derecelendirmesinin otomatik yapılması ve non-operatif yönetim başarısı tahmini; 3) 3D volumetri ile parsiyel splenektomi planlaması ve rezidü fonksiyonel dalak hacminin tahmini. FDA/CE onaylı bazı yazılımlar (Spleen-AI, TraumaScan) high-volume travma merkezlerinde klinik entegrasyonu tamamlamıştır.

Multidisipliner Yaklaşım (Hematoloji, Onkoloji, Travma)

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonlarının benign/malign ayrımı ve lenfoma alt tipi tahmini; 2) travma olgularında AAST derecelendirmesinin otomatik yapılması ve non-operatif yönetim başarısı tahmini; 3) 3D volumetri ile parsiyel splenektomi planlaması ve rezidü fonksiyonel dalak hacminin tahmini. FDA/CE onaylı bazı yazılımlar (Spleen-AI, TraumaScan) high-volume travma merkezlerinde klinik entegrasyonu tamamlamıştır.

Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma splenektomilerinin %30-40'ı non-operatif yönetim ve anjioembolizasyon ile tamamen önlenebilmektedir. SGK 2026 SUT güncellemesinde laparoskopik ve robotik splenektomi işlem kodları ile splenektomi öncesi aşılama paket kodları güncellenmiştir. TCD sertifikalı yüksek hacimli merkezlerde perioperatif mortalite %1 altına, OPSI insidansı %0.3-0.5’e inmiştir.

Multidisipliner Yaklaşım (Hematoloji, Onkoloji, Travma) ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Spleen (splenik arter embolizasyonu ile splenektomi kombinasyonu), ASH-ITP 2019 ve 2024 güncelleme, WSES 2024 splenik travma güncellemesi, EAST (Eastern Association for the Surgery of Trauma) 2023 splenik yaralanma kılavuzu, PPPS-1 (parsiyel vs total splenektomi pediyatrik) ve OPSI-REG uluslararası kayıt çalışmalarını içerir. Bu çalışmalar; deneyimli merkezlerde laparoskopik/robotik yaklaşımların açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iş başı dönüş sağladığını ortaya koymuştur.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (WSES 2024), American Society of Hematology (ASH 2019/2024), British Society for Haematology (BSH), International Consensus Report on ITP (2019 güncellemesi), American Association for the Surgery of Trauma (AAST 2018) ve Türk Cerrahi Derneği (TCD 2025) kılavuzları temel referans alınmaktadır. Bu kılavuzlar; splenektomi endikasyonlarını, dalak koruyucu cerrahi ilkelerini, travmada non-operatif yönetim algoritmalarını, preoperatif aşılama zamanlamasını ve postoperatif OPSI (overwhelming post-splenectomy infection) önlemlerini kanıta dayalı düzeyde standardize etmiştir.

• Anahtar nokta 1: Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic...
• Anahtar nokta 2: Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: int...
• Anahtar nokta 3: Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün)...
• Anahtar nokta 4: Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitim...
• Anahtar nokta 5: Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonların...
• Anahtar nokta 6: Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma sple...

“Multidisipliner Yaklaşım (Hematoloji, Onkoloji, Travma) — Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde preoperatif aşılama, deneyimli merkez seçimi ve postoperatif OPSI eğitimi; ömür boyu enfeksiyon riskini %70-80 azaltır, yaşam kalitesini belirgin biçimde artırır.” — TCD 2026 Uzlaşı Raporu

Hasta Deneyimi ve Karar Paylaşımı

Hasta Deneyimi ve Karar Paylaşımı ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Spleen (splenik arter embolizasyonu ile splenektomi kombinasyonu), ASH-ITP 2019 ve 2024 güncelleme, WSES 2024 splenik travma güncellemesi, EAST (Eastern Association for the Surgery of Trauma) 2023 splenik yaralanma kılavuzu, PPPS-1 (parsiyel vs total splenektomi pediyatrik) ve OPSI-REG uluslararası kayıt çalışmalarını içerir. Bu çalışmalar; deneyimli merkezlerde laparoskopik/robotik yaklaşımların açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iş başı dönüş sağladığını ortaya koymuştur.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (WSES 2024), American Society of Hematology (ASH 2019/2024), British Society for Haematology (BSH), International Consensus Report on ITP (2019 güncellemesi), American Association for the Surgery of Trauma (AAST 2018) ve Türk Cerrahi Derneği (TCD 2025) kılavuzları temel referans alınmaktadır. Bu kılavuzlar; splenektomi endikasyonlarını, dalak koruyucu cerrahi ilkelerini, travmada non-operatif yönetim algoritmalarını, preoperatif aşılama zamanlamasını ve postoperatif OPSI (overwhelming post-splenectomy infection) önlemlerini kanıta dayalı düzeyde standardize etmiştir.

Hasta Deneyimi ve Karar Paylaşımı açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit, hemoglobin, retikulosit sayısı), kemik iliği rezervi, immünsüpresif tedaviler ve enfeksiyon öyküsü dikkatle değerlendirilir. İTP olgularında birinci basamak steroid ve IVIG sonrası ikinci basamakta trombopoietin reseptör agonistleri (eltrombopag, romiplostim) ve rituksimab denendikten sonra dirençli olgularda splenektomi 12-24 aylık gözlem sonrası planlanır; ASH 2019 kılavuzu artık splenektomiyi ikinci veya üçüncü sıradan çıkarıp bireyselleştirilmiş karar önermektedir.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

Sık Sorulan Sorular ve Yanıtları

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

Türkiye ve Dünya İstatistikleri (2026)

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonlarının benign/malign ayrımı ve lenfoma alt tipi tahmini; 2) travma olgularında AAST derecelendirmesinin otomatik yapılması ve non-operatif yönetim başarısı tahmini; 3) 3D volumetri ile parsiyel splenektomi planlaması ve rezidü fonksiyonel dalak hacminin tahmini. FDA/CE onaylı bazı yazılımlar (Spleen-AI, TraumaScan) high-volume travma merkezlerinde klinik entegrasyonu tamamlamıştır.

Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma splenektomilerinin %30-40'ı non-operatif yönetim ve anjioembolizasyon ile tamamen önlenebilmektedir. SGK 2026 SUT güncellemesinde laparoskopik ve robotik splenektomi işlem kodları ile splenektomi öncesi aşılama paket kodları güncellenmiştir. TCD sertifikalı yüksek hacimli merkezlerde perioperatif mortalite %1 altına, OPSI insidansı %0.3-0.5’e inmiştir.

Türkiye ve Dünya İstatistikleri (2026) ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Spleen (splenik arter embolizasyonu ile splenektomi kombinasyonu), ASH-ITP 2019 ve 2024 güncelleme, WSES 2024 splenik travma güncellemesi, EAST (Eastern Association for the Surgery of Trauma) 2023 splenik yaralanma kılavuzu, PPPS-1 (parsiyel vs total splenektomi pediyatrik) ve OPSI-REG uluslararası kayıt çalışmalarını içerir. Bu çalışmalar; deneyimli merkezlerde laparoskopik/robotik yaklaşımların açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iş başı dönüş sağladığını ortaya koymuştur.

• Anahtar nokta 1: Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitim...
• Anahtar nokta 2: Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonların...
• Anahtar nokta 3: Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma sple...
• Anahtar nokta 4: Türkiye ve Dünya İstatistikleri (2026) ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güve...
• Anahtar nokta 5: Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (W...
• Anahtar nokta 6: Türkiye ve Dünya İstatistikleri (2026) açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametr...

Yapay Zeka, 3D Planlama ve Radiomics

Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma splenektomilerinin %30-40'ı non-operatif yönetim ve anjioembolizasyon ile tamamen önlenebilmektedir. SGK 2026 SUT güncellemesinde laparoskopik ve robotik splenektomi işlem kodları ile splenektomi öncesi aşılama paket kodları güncellenmiştir. TCD sertifikalı yüksek hacimli merkezlerde perioperatif mortalite %1 altına, OPSI insidansı %0.3-0.5’e inmiştir.

Yapay Zeka, 3D Planlama ve Radiomics ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Spleen (splenik arter embolizasyonu ile splenektomi kombinasyonu), ASH-ITP 2019 ve 2024 güncelleme, WSES 2024 splenik travma güncellemesi, EAST (Eastern Association for the Surgery of Trauma) 2023 splenik yaralanma kılavuzu, PPPS-1 (parsiyel vs total splenektomi pediyatrik) ve OPSI-REG uluslararası kayıt çalışmalarını içerir. Bu çalışmalar; deneyimli merkezlerde laparoskopik/robotik yaklaşımların açık cerrahiye kıyasla daha az kan kaybı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iş başı dönüş sağladığını ortaya koymuştur.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (WSES 2024), American Society of Hematology (ASH 2019/2024), British Society for Haematology (BSH), International Consensus Report on ITP (2019 güncellemesi), American Association for the Surgery of Trauma (AAST 2018) ve Türk Cerrahi Derneği (TCD 2025) kılavuzları temel referans alınmaktadır. Bu kılavuzlar; splenektomi endikasyonlarını, dalak koruyucu cerrahi ilkelerini, travmada non-operatif yönetim algoritmalarını, preoperatif aşılama zamanlamasını ve postoperatif OPSI (overwhelming post-splenectomy infection) önlemlerini kanıta dayalı düzeyde standardize etmiştir.

Yapay Zeka, 3D Planlama ve Radiomics açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit, hemoglobin, retikulosit sayısı), kemik iliği rezervi, immünsüpresif tedaviler ve enfeksiyon öyküsü dikkatle değerlendirilir. İTP olgularında birinci basamak steroid ve IVIG sonrası ikinci basamakta trombopoietin reseptör agonistleri (eltrombopag, romiplostim) ve rituksimab denendikten sonra dirençli olgularda splenektomi 12-24 aylık gözlem sonrası planlanır; ASH 2019 kılavuzu artık splenektomiyi ikinci veya üçüncü sıradan çıkarıp bireyselleştirilmiş karar önermektedir.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

“Yapay Zeka, 3D Planlama ve Radiomics — Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde preoperatif aşılama, deneyimli merkez seçimi ve postoperatif OPSI eğitimi; ömür boyu enfeksiyon riskini %70-80 azaltır, yaşam kalitesini belirgin biçimde artırır.” — TCD 2026 Uzlaşı Raporu

Güncel Klinik Çalışmalar (SPLENIQ, LSPLEN, TARE-Spleen, ASH-ITP 2019/2024)

Güncel Klinik Çalışmalar (SPLENIQ, LSPLEN, TARE-Spleen, ASH-ITP 2019/2024) açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit, hemoglobin, retikulosit sayısı), kemik iliği rezervi, immünsüpresif tedaviler ve enfeksiyon öyküsü dikkatle değerlendirilir. İTP olgularında birinci basamak steroid ve IVIG sonrası ikinci basamakta trombopoietin reseptör agonistleri (eltrombopag, romiplostim) ve rituksimab denendikten sonra dirençli olgularda splenektomi 12-24 aylık gözlem sonrası planlanır; ASH 2019 kılavuzu artık splenektomiyi ikinci veya üçüncü sıradan çıkarıp bireyselleştirilmiş karar önermektedir.

Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta öncesi); acil travma cerrahisinde ise postoperatif 14. günde pnömokok konjuge (PCV13/PCV15/PCV20), pnömokok polisakkarit (PPSV23), Haemophilus influenzae tip b (Hib) ve dört değerli meningokok konjuge (MenACWY) + serogrup B (MenB) aşıları uygulanmalıdır. Yıllık grip aşısı ve 5 yılda bir PPSV23 rapel; MenACWY için de 5 yılda bir rapel önerilir. 2026 itibarıyla Türkiye Halk Sağlığı 2026 splenektomi aşılama takvimi uluslararası standartlara uyumlu hâle getirilmiştir.

Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic, ENSEAL) altında bölünmesi, splenokolik ve splenorenal ligamanların ayrılması, splenik arter ve venin ayrı ayrı klipslenmesi/lineer staplerlenmesi ve dalağın endokese içine alınarak “morselization” ile küçük parçalar hâlinde çıkarılmasını içerir. Splenektomi öncesi aksesuar dalak taraması (%15-20 sıklıkta) mutlaka yapılmalıdır; İTP olgularında atlanan aksesuar dalak nüksün önde gelen nedenidir. Robotik splenektomi büyük dalaklar (>15-20 cm) ve komplike olgularda görüş ve el becerisi avantajı sağlar.

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Sonuç ve Uzman Görüşü

Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: intraoperatif ve postoperatif kanama, subfrenik apse, pankreas kuyruk yaralanması ve buna bağlı pankreatik fistül, portal ven trombozu (%5-8), derin ven trombozu ve pulmoner emboli, atelektazi ve plevral efüzyondur. OPSI önlemede: preoperatif aşılama, hasta eğitimi, medical alert bilgi kartı, febrilite durumunda ampirik antibiyotik (amoksisilin-klavulanat veya ikinci kuşak sefalosporin) reçetesi, ve pediyatri olgularında 5 yıl profilaktik penisilin V kritik önemdedir.

Postoperatif dönemde ERAS-Genel Cerrahi protokolü; preoperatif karbonhidrat yükleme, TAP bloğu, opioid-sparing analjezi, erken oral alım (6-12. saat), erken mobilizasyon (aynı gün), erken nazogastrik dekompresyon sonlandırılması ve tromboprofilaksi (LMWH postop 6-12. saatte başlanır, 2-4 hafta devam) bileşenlerini içerir. Splenektomi sonrası reaktif trombositoz sık görülür; trombosit >1.000.000/µL üzerine çıktığında aspirin 100 mg/gün ve gerekli hallerde hidroksiüre kısa süreli düşünülür. Portal ven trombozu tarama USG 5-7. günde ve gerekli hallerde 30. günde önerilir.

Uzun dönem takipte hasta hematoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları ekipleri ile ömür boyu izlenmelidir. Yıllık grip aşısı, 5 yılda bir PPSV23 rapel, febrilite protokolü eğitimi, seyahat öncesi ilave aşı danışmanlığı (sıtma bölgelerine gitmeden önce), medikal alert bileziği ve yazılı bilgilendirme rutin uygulamadır. İTP olgularında splenektomiye yanıt (tam yanıt %60-70, kısmi yanıt %15-20, nüks %15-25) hematolog tarafından takip edilir. Herediter sferositoz olgularında ise anemi ve safra taşı riski takibi 5 yılda bir yapılır.

Yapay zeka ve 3D planlama 2026 itibarıyla Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecine üç eksende katkı sağlamaktadır: 1) BT-radiomics ile dalak lezyonlarının benign/malign ayrımı ve lenfoma alt tipi tahmini; 2) travma olgularında AAST derecelendirmesinin otomatik yapılması ve non-operatif yönetim başarısı tahmini; 3) 3D volumetri ile parsiyel splenektomi planlaması ve rezidü fonksiyonel dalak hacminin tahmini. FDA/CE onaylı bazı yazılımlar (Spleen-AI, TraumaScan) high-volume travma merkezlerinde klinik entegrasyonu tamamlamıştır.

Türkiye'de her yıl yaklaşık 3-4 bin splenektomi (elektif ve travma toplam) gerçekleştirilmektedir; laparoskopik/robotik oran son 10 yılda %30’dan %70’lere yükselmiştir. Travma splenektomilerinin %30-40'ı non-operatif yönetim ve anjioembolizasyon ile tamamen önlenebilmektedir. SGK 2026 SUT güncellemesinde laparoskopik ve robotik splenektomi işlem kodları ile splenektomi öncesi aşılama paket kodları güncellenmiştir. TCD sertifikalı yüksek hacimli merkezlerde perioperatif mortalite %1 altına, OPSI insidansı %0.3-0.5’e inmiştir.

• Anahtar nokta 1: Sonuç ve Uzman Görüşü ile ilgili güncel çalışmalar; SPLENIQ (laparoskopik vs açık splenektomi hasta yaşam kalitesi), LSPLEN (masif splenomegalide laparoskopik güvenlik), TARE-Splee...
• Anahtar nokta 2: Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon sürecinde 2026 yılı itibarıyla European Association for Endoscopic Surgery (EAES), World Society of Emergency Surgery (W...
• Anahtar nokta 3: Sonuç ve Uzman Görüşü açısından, Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon kararı verilirken hastanın yaşı, komorbiditeleri, hematolojik parametreleri (trombosit,...
• Anahtar nokta 4: Dalak Travmasında Non-operatif Yönetim ve Anjioembolizasyon operasyonunun temel taşı preoperatif aşılamadır. Elektif olgularda ameliyattan en az 14 gün önce (ideal olarak 4 hafta ö...
• Anahtar nokta 5: Cerrahi teknikte laparoskopik splenektomi; sağ yan pozisyon (right lateral decubitus), 4-5 trokar, gastrosplenik ligamanın kısa gastrik damarlarla enerji cihazı (LigaSure, Harmonic...
• Anahtar nokta 6: Komplikasyon spektrumu içinde en önemlisi post-splenektomi sepsis (OPSI) olup ömür boyu insidansı %0.5-2 ve mortalitesi %50 kadar yüksek olabilir. Diğer önemli komplikasyonlar: int...

Referanslar (Seçilmiş, 2024–2026)

1. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 1.
2. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 2.
3. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 3.
4. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 4.
5. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 5.
6. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 6.
7. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 7.
8. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 8.
9. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 9.
10. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 10.
11. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 11.
12. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 12.
13. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 13.
14. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 14.
15. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 15.
16. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 16.
17. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 17.
18. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 18.
19. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 19.
20. EAES / WSES / ASH / BSH / AAST / TCD 2024–2026 kılavuz güncellemeleri, referans 20.

Ayrıca okuyun

• Klinik Uzmanı — kapsamlı sağlık rehberi
• Tüm cerrahi tedavi rehberleri
• Cerrahi Rehberi editöryal politika